Hiện tượng dùng ngón tay ấn mạnh vào thấy lõm sâu rồi từ từ đàn hồi trở lại được gọi là 'phù ấn lõm (Pitting Edema)', vậy bản chất của 'thấp (濕)' theo Đông y bảo giám có ý nghĩa gì trong y học hiện đại? Cơ thể chúng ta được cấu tạo từ ba loại dịch chính gồm máu, bạch huyết và dịch mô, những dịch này tuần hoàn không ngừng để cung cấp chất dinh dưỡng và đào thải cặn bã. Phù ấn lõm chủ yếu phát sinh do sự tích tụ quá mức tại khoang gian bào ngoài mạch máu, tức 'dịch kẽ (Interstitial fluid)'.
Nguyên nhân thực sự rất đa dạng, phổ biến nhất có thể kể đến rối loạn chức năng tĩnh mạch chân, tức 'suy tĩnh mạch mạn tính (Chronic Venous Insufficiency)'. Khi các van bên trong tĩnh mạch chân bị tổn thương hoặc suy yếu, máu không thể lưu thông tốt về tim mà ứ đọng lại ở chân. Lúc này, áp lực trong lòng mạch tăng lên khiến nước và protein thoát ra ngoài mao mạch, làm tăng dịch kẽ và dẫn đến phù nề. Đây cũng là lý do tình trạng này xuất hiện nhiều ở những người đứng hoặc ngồi lâu, hoặc phụ nữ mang thai.
Tuy nhiên, đây cũng có thể là tín hiệu nghiêm trọng hơn nên nhất định phải chú ý quan sát. Trường hợp 'suy tim sung huyết (Congestive Heart Failure)' khi tim suy yếu không thể bơm đủ máu đi khắp cơ thể, máu không thể trở về tim và bị ứ trệ ở phần thân dưới có thể gây phù nề. Khi chức năng thận suy giảm khiến việc bài tiết nước và natri không thuận lợi, tình trạng phù toàn thân, đặc biệt là phù nề chân cũng có thể trở nên nghiêm trọng. Khi protein niệu chuyển nặng làm giảm nồng độ albumin trong máu như trong 'hội chứng thận hư (Nephrotic Syndrome)', áp suất thẩm thấu của máu giảm xuống khiến nước dễ dàng thoát ra ngoài mạch máu và gây ra phù nề. Suy giảm chức năng gan cũng có thể gây phù nề theo cơ chế tương tự.
Các bệnh nội tiết như suy giáp, tác dụng phụ của một số loại thuốc như thuốc tăng huyết áp, thuốc giảm đau kháng viêm, steroid, và hiếm gặp hơn là phù bạch huyết do vấn đề ở hệ bạch huyết cũng có thể gây ra phù ấn lõm. Như vậy, phù nề chân ấn lõm không đơn thuần sinh ra do mệt mỏi, mà có thể là 'tín hiệu SOS' gửi đi từ nhiều cơ quan quan trọng của cơ thể như hệ tuần hoàn, thận, tim, gan. Do đó, việc quan sát kỹ xem đây là hiện tượng tạm thời hay đã chuyển sang mạn tính và có đi kèm các triệu chứng khác hay không là rất quan trọng; nếu lo lắng, bạn nhất định nên tham vấn chuyên gia để nắm rõ nguyên nhân chính xác và bắt đầu chăm sóc phù hợp. Lắng nghe tiếng nói từ cơ thể chính là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe.
