Mạch máu nổi phồng trong bệnh suy giãn tĩnh mạch chi dưới không đơn thuần là vấn đề tại chân. Khái niệm thượng nhiệt hạ hàn và sự mất điều hòa của tam tiêu trong Đông y bảo giám có thể giải thích theo y học hiện đại qua mối liên hệ mật thiết với mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ, rối loạn tuần hoàn ngoại vi và rối loạn chức năng nội mô.
Hệ thần kinh tự chủ của cơ thể gồm thần kinh giao cảm và thần kinh phó giao cảm, tự động điều hòa các chức năng thiết yếu duy trì sự sống như nhịp tim, huyết áp, điều hòa thân nhiệt, tiêu hóa ngoài ý muốn chủ quan. Tuy nhiên, sự mệt mỏi và căng thẳng kéo dài ở người hiện đại như stress, sinh hoạt thất thường, thiếu ngủ dễ dàng phá vỡ cân bằng hệ thần kinh tự chủ. Đặc biệt, tình trạng cường giao cảm quá mức làm mạch máu co lại và độ nhớt của máu tăng lên, gây trở ngại cho tuần hoàn máu.
Tình trạng mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ này thường biểu hiện thành chứng thượng nhiệt hạ hàn. Hiện tượng cường giao cảm khiến máu dồn quá mức lên phần thân trên, nhất là vùng đầu và tim, gây cảm giác nóng bừng, đau đầu, hồi hộp; ngược lại, việc cung cấp máu đến phần thân dưới, nhất là chân và đầu ngón chân lại kém, dẫn đến cảm giác lạnh và tê bì. Tình trạng này tương tự như cảnh tắc nghẽn giao thông đô thị, khi xe cộ dồn ứ tại một khu vực trong khi nơi khác lại thưa thớt.
Suy giãn tĩnh mạch chi dưới là bệnh lý van bên trong tĩnh mạch chân bị tổn thương khiến máu không thể trở về tim thuận lợi mà trào ngược xuống, làm tĩnh mạch giãn rộng và nổi phồng. Tình trạng thượng nhiệt hạ hàn có thể là yếu tố chính khiến suy giãn tĩnh mạch chi dưới nặng hơn. Chứng lạnh chi dưới làm co mạch máu, cản trở lưu thông máu và làm suy giảm chức năng tế bào nội mô mạch máu, từ đó ảnh hưởng xấu đến độ đàn hồi của van tĩnh mạch. Thêm vào đó, nhiệt tích tụ ở thân trên làm tăng phản ứng viêm toàn thân, tiếp tục đẩy nhanh tổn thương mạch máu.
Ngoài ra, tuần hoàn kém ở thân dưới còn ảnh hưởng đến tuần hoàn bạch huyết, làm tăng phù nề và khiến chất cặn bã tích tụ trong mô. Những yếu tố phối hợp này gây áp lực liên tục lên thành tĩnh mạch, tạo thành vòng luẩn quẩn đẩy nhanh tiến triển của suy giãn tĩnh mạch chi dưới.
Vì vậy, chăm sóc suy giãn tĩnh mạch chi dưới không chỉ dừng lại ở việc xử lý các mạch máu nổi phồng, mà cần chú trọng khôi phục cân bằng hệ thần kinh tự chủ và cải thiện tuần hoàn máu toàn thân để giải tỏa chứng thượng nhiệt hạ hàn. Chỉ khi đó, đôi chân mới giữ được sự khỏe khoắn và nhẹ nhàng lâu dài, bởi cơ thể chúng ta là một cấu trúc sống tinh tế hơn bất kỳ cỗ máy nào.
