Bây giờ, chúng ta hãy cùng nhìn nhận trí tuệ của Đông y bảo giám qua lăng kính y học hiện đại. Bệnh lạc nội mạc trong cơ tử cung là bệnh lý mà mô nội mạc tử cung xâm lấn và tăng sinh bên trong lớp cơ tử cung. Bình thường, nội mạc tử cung sẽ tăng sinh và bong tróc theo chu kỳ kinh nguyệt, nhưng trong bệnh lý này, mô nội mạc lại bị mắc kẹt bên trong lớp cơ tử cung, hàng tháng cũng tăng sinh và gây xuất huyết tương tự. Tuy nhiên, lượng máu này không thể thoát ra ngoài mà ứ đọng lại trong tầng cơ, gây ra phản ứng viêm và phù nề ở các mô cơ xung quanh, cuối cùng làm cho tử cung ngày càng phì đại và xơ cứng.
Cơ chế này có sự tham gia của nhiều yếu tố phức tạp. Thứ nhất, mất cân bằng nội tiết tố được xác định là nguyên nhân chính. Estrogen thúc đẩy sự phát triển của nội mạc tử cung và lớp cơ tử cung. Ở bệnh nhân mắc bệnh lạc nội mạc trong cơ tử cung, độ nhạy cảm của tử cung với estrogen thường cao bất thường, hoặc sự cân bằng giữa estrogen và progesterone bị phá vỡ dẫn đến tình trạng ưu thế estrogen. Điều này càng thúc đẩy mô nội mạc tử cung xâm lấn và tăng sinh vào lớp cơ tử cung.
Thứ hai, phản ứng viêm mạn tính và rối loạn chức năng miễn dịch cũng đóng vai trò trọng yếu. Xuất huyết và tổn thương mô tái diễn nhiều lần bên trong lớp cơ tử cung gây ra phản ứng viêm kéo dài, làm tăng tiết các chất trung gian gây viêm như prostaglandin gây đau đớn, khiến tình trạng đau bụng kinh càng thêm trầm trọng. Ngoài ra, còn có trường hợp hệ miễn dịch không nhận diện đúng mô nội mạc tử cung là dị vật nên không thể ức chế sự tăng sinh bất thường này.
Thứ ba, những thay đổi về mặt thần kinh học cũng không thể bỏ qua. Xung quanh các thương tổn của bệnh lạc nội mạc trong cơ tử cung, người ta quan sát thấy mật độ sợi thần kinh dẫn truyền cảm giác đau gia tăng, hoặc các đầu mút thần kinh tăng sinh quá mức. Hiện tượng này khuếch đại cường độ đau bụng kinh và có thể chuyển thành đau khó chữa, kém đáp ứng với các loại thuốc giảm đau thông thường. Hơn nữa, khi tử cung to ra và bị viêm, nó có thể chèn ép các cơ quan lân cận hoặc kích thích các dây thần kinh trong khung chậu, gây ra nhiều biểu hiện đau đa dạng như đau thắt lưng, cảm giác đè nặng vùng bụng dưới.
Thứ tư, gia tăng tân tạo mạch máu cũng là một trong những đặc điểm của bệnh lạc nội mạc trong cơ tử cung. Để cung cấp máu cho các mô nội mạc tử cung tăng sinh bất thường, các mạch máu mới được hình thành quá mức, trong quá trình này lượng máu chảy ra nhiều hơn và có thể dẫn đến cường kinh. Toàn bộ những yếu tố phức hợp này làm thay đổi cấu trúc và chức năng bình thường của tử cung, gây đau bụng kinh dữ dội, cường kinh, thiếu máu và gây ra những bất tiện nghiêm trọng trong đời sống thường nhật, đó chính là bệnh lạc nội mạc trong cơ tử cung. Thật thú vị khi khái niệm ứ huyết và hàn thấp trong Đông y bảo giám lại có thể được làm sáng tỏ và cụ thể hóa bằng các biến đổi sinh hóa, sinh lý phức tạp trong y học hiện đại như mất cân bằng nội tiết tố, viêm nhiễm, biến đổi thần kinh và tân tạo mạch máu.
