Y học hiện đại giải thích vô kinh là sự mất cân bằng của trục dưới đồi-tuyến yên-buồng trứng. Trục HPO là hệ thống cốt lõi duy trì chu kỳ kinh nguyệt thông qua việc điều hòa hormone tinh vi, trong đó trung tâm chỉ huy não bộ gồm vùng dưới đồi và tuyến yên phát tín hiệu đến buồng trứng, rồi buồng trứng lại phản hồi ngược về não bộ. Cơ chế này tương tự như sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhạc trưởng và các nhạc công trong một dàn nhạc.
Thế nhưng, căng thẳng, ăn kiêng quá mức, vận động quá sức và thói quen sinh hoạt thất thường là những nguyên nhân chính phá vỡ sự cân bằng của trục HPO. Chẳng hạn, căng thẳng tột độ làm tăng tiết cortisol, làm xáo trộn nhịp tiết đều đặn của hormon giải phóng gonadotropin từ vùng dưới đồi. Sự rối loạn của GnRH làm giảm tiết hormone kích thích nang trứng và hormone tạo hoàng thể từ tuyến yên, dẫn đến ức chế sự phát triển của nang trứng và cản trở quá trình rụng trứng. Khi không có hiện tượng rụng trứng, progesterone không được tiết ra đầy đủ, khiến chu kỳ phát triển rồi bong tróc của nội mạc tử cung bị ngưng trệ. Đây là một trong những cơ chế phổ biến nhất dẫn đến tình trạng vô kinh.
Bên cạnh đó, việc ăn kiêng quá mức làm giảm mỡ cơ thể đột ngột sẽ làm hạ nồng độ hormone leptin do tế bào mỡ tiết ra, gây ức chế GnRH. Các bệnh nội tiết như rối loạn chức năng tuyến giáp hay hội chứng buồng trứng đa nang cũng tác động trực tiếp lên trục HPO và làm xáo trộn chu kỳ kinh nguyệt. Tương tự như khái niệm bào hàn trong Đông y bảo giám phản ánh sự suy giảm năng lượng và tuần hoàn, vô kinh trong y học hiện đại không chỉ là việc vắng chu kỳ kinh, mà còn là lời cảnh báo hệ thống nội tiết nhạy cảm của cơ thể đang gặp rối loạn nghiêm trọng. Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ giảm mật độ khoáng của xương, bệnh tim mạch hay tăng sinh nội mạc tử cung sẽ gia tăng, vì vậy việc thăm khám chuyên khoa để có chẩn đoán và hướng điều trị phù hợp là rất cần thiết.
