Đúng vậy. Khái niệm 'trùng' mà Đông y bảo giám đề cập có rất nhiều điểm tương đồng với nhiễm ký sinh trùng trong y học hiện đại. Đặc biệt, các triệu chứng của 'giun đũa' rất giống với tình trạng nhiễm ký sinh trùng giun tròn như Ascaris lumbricoides. Ngày nay, điều kiện vệ sinh đã được cải thiện rất nhiều nên chúng ta khó gặp phải hơn trước, nhưng nguy cơ nhiễm bệnh qua rau hữu cơ, thực phẩm nấu chưa chín kỹ hoặc nguồn nước ô nhiễm vẫn luôn tồn tại.
Ký sinh trùng không chỉ sống đơn thuần trong ruột mà còn có thể di chuyển qua nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể, gây ra nhiều vấn đề. Chẳng hạn, trứng giun đũa đi qua đường miệng và nở trong ruột, phát triển thành ấu trùng rồi theo máu di chuyển lên phổi, sau đó qua phế quản, được nuốt lại vào ruột để trở thành giun trưởng thành, tạo nên một chu kỳ sinh học rất phức tạp. Quá trình này có thể gây ra các triệu chứng ở hệ hô hấp tương tự như viêm phổi hoặc hen suyễn. Tại ruột, chúng tước đoạt chất dinh dưỡng và gây ra các triệu chứng ở cơ quan tiêu hóa như đau bụng, khó tiêu, nôn mửa, tiêu chảy. Trường hợp nghiêm trọng, chúng có thể gây tắc ruột hoặc làm nghẽn ống mật, ống tụy dẫn đến đau bụng cấp tính.
Tác động của ký sinh trùng đối với cơ thể chúng ta vượt xa những tổn thương cơ học đơn thuần. Trước hết, về mặt thần kinh học, ký sinh trùng kích thích hàng rào ruột làm hoạt hóa dây thần kinh phế vị, tín hiệu này truyền lên não và có thể gây ra buồn nôn, nôn mửa. Ngoài ra, cũng có nghiên cứu cho thấy tình trạng viêm ruột và kích ứng mạn tính ảnh hưởng đến trục não-ruột kết nối ruột với não, từ đó có thể gián tiếp góp phần gây ra các vấn đề sức khỏe tinh thần như cảm giác lo âu hay trầm cảm.
Về mặt nội tiết học, nhiễm ký sinh trùng làm rối loạn tình trạng dinh dưỡng của cơ thể và kích hoạt phản ứng viêm mạn tính, từ đó có thể ảnh hưởng đến cân bằng hormone. Đặc biệt, chúng cản trở sự tiết các hormone đường ruột điều hòa cảm giác thèm ăn và cảm giác no như ghrelin hay leptin, có thể dẫn đến suy dinh dưỡng hoặc chậm phát triển. Ở trẻ em, tình trạng này còn có thể ảnh hưởng đến sự tiết hormone tăng trưởng, dẫn đến chậm phát triển thể chất.
Về mặt miễn dịch học, hiện tượng ký sinh trùng làm rối loạn hệ miễn dịch của cơ thể cũng được quan sát thấy rất rõ ràng. Chúng có thể gây ra đáp ứng miễn dịch tương tự như phản ứng dị ứng, chẳng hạn như làm tăng số lượng bạch cầu ái toan hoặc kháng thể IgE. Ngược lại, một số loại ký sinh trùng còn sử dụng chiến lược điều hòa đáp ứng miễn dịch của vật chủ để tự sinh tồn.
Vì vậy, cần nhớ rằng nhiễm ký sinh trùng không chỉ là vấn đề của một con giun, mà còn tác động đa dạng lên toàn bộ hệ thống thần kinh, hormone và miễn dịch phức tạp, cuối cùng có thể trở thành thủ phạm chính phá vỡ sự cân bằng của cơ thể. Nếu các triệu chứng kể trên lặp đi lặp lại mà không rõ nguyên nhân, bạn không nên chỉ nghĩ đó là chứng khó tiêu đơn thuần mà việc thăm khám để được chẩn đoán và điều trị chính xác là vô cùng quan trọng.
