Hiện tượng khí trệ trong Đông y bảo giám, dưới góc nhìn y học hiện đại, có thể giải thích bằng sự giảm nhu động ruột và mất cân bằng thần kinh học. Đường ruột không đơn thuần là cơ quan tiêu hóa, mà còn có mạng lưới thần kinh riêng là hệ thần kinh ruột, nên thường được ví như bộ não thứ hai. Hệ thần kinh ruột liên kết trực tiếp với não bộ và liên tục trao đổi thông tin qua trục não-ruột.
Thiếu vận động kéo dài không chỉ làm yếu cơ bắp mà còn phá vỡ sự cân bằng của trục não-ruột quan trọng này. Khi cơ thể ít vận động, tuần hoàn máu đến ruột chậm đi, hoạt tính của hệ thần kinh tự chủ, nhất là thần kinh phó giao cảm, cũng suy giảm theo. Thần kinh phó giao cảm phụ trách trạng thái nghỉ ngơi và tiêu hóa, nhưng việc ngồi liên tục khiến chức năng này không thể vận hành hiệu quả. Hệ quả là quá trình co bóp và giãn nở của cơ ruột kém trơn tru, kéo dài thời gian thức ăn di chuyển qua ruột, nước bị tái hấp thu quá mức và dẫn tới táo bón mạn tính điển hình với khuôn phân khô cứng.
Không dừng lại ở đó, tình trạng này còn tác động tiêu cực đến hệ vi sinh vật đường ruột. Một hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh sẽ tạo ra các chất có lợi như axit béo chuỗi ngắn và kích thích nhu động ruột, nhưng khi mức độ hoạt động thể chất thấp, độ đa dạng của vi khuẩn có lợi có thể giảm sút. Mặt khác, khoảng 90% serotonin, vốn được gọi là hormone hạnh phúc, được sản xuất tại ruột. Nhu động ruột giảm sút sẽ ảnh hưởng đến quá trình tạo serotonin, từ đó có thể dẫn tới sự suy giảm về tâm trạng. Thay vì chỉ xem đây là chuyện khó đi ngoài, chúng ta nên nhìn nhận đó là dấu hiệu cơ thể đang mất cân bằng toàn diện, để chủ động thay đổi lối sống và phục hồi sức khỏe cho trục não-ruột. Bạn hãy chú ý lắng nghe cả những tín hiệu nhỏ nhất từ cơ thể.
