Y học hiện đại có thể giải thích cụ thể hơn khái niệm nhiệt trong cơ thể của Đông y bảo giám dưới góc độ phản ứng viêm và vấn đề sức khỏe mạch máu. Khi chúng ta bị căng thẳng hoặc ăn nhiều thực phẩm kích thích, trên thực tế hệ thần kinh tự chủ của cơ thể sẽ bị quá kích hoạt và ưu thế của thần kinh giao cảm kéo dài. Điều này gây ra co mạch, cản trở lưu thông máu và ảnh hưởng đến cả chức năng nhu động ruột, có thể làm trầm trọng thêm chứng táo bón. Loạn khuẩn đường ruột (Dysbiosis) cũng là một yếu tố quan trọng. Khi thói quen ăn uống kiểu phương Tây hoặc việc dùng thuốc kháng sinh làm giảm lợi khuẩn đường ruột và gia tăng vi khuẩn có hại, tính thấm niêm mạc ruột sẽ tăng lên và các chất gây viêm dễ dàng được hấp thu, có thể dẫn đến phản ứng viêm toàn thân. Tình trạng viêm mạn tính này làm suy yếu mô mạch máu vùng quanh hậu môn, đặc biệt tạo áp lực lên đám rối tĩnh mạch vùng quanh hậu môn, thúc đẩy sự khởi phát và tiến triển nặng hơn của bệnh trĩ.
Trĩ về cơ bản là bệnh lý mà mô đệm hậu môn (anal cushions) sưng phồng hoặc sa ra ngoài một cách bất thường, và mô đệm này được cấu tạo từ mạch máu, mô liên kết, cơ trơn. Táo bón mạn tính hoặc việc rặn quá mức khi đại tiện sẽ làm gia tăng nhanh chóng áp lực trong tĩnh mạch vùng quanh hậu môn, do đó thành mạch máu bị giãn ra khiến mô đệm dần trượt khỏi vị trí ban đầu. Ngoài ra, sự căng thẳng quá mức của cơ vòng bao quanh bên trong và bên ngoài hậu môn cũng góp phần gây nên. Căng thẳng, lo âu, thậm chí việc dùng một số loại thuốc nhất định cũng khiến cơ vòng căng cứng bất thường làm cho việc đại tiện trở nên khó khăn hơn, điều này lại có thể dẫn đến tổn thương niêm mạc hậu môn và nứt kẽ hậu môn (anal fissure). Nứt kẽ hậu môn là tình trạng rách da hoặc niêm mạc của ống hậu môn, đi kèm cơn đau dữ dội và xuất huyết, làm tăng nguy cơ viêm mạn tính cùng nhiễm trùng.
Xa hơn nữa, các nghiên cứu gần đây nhận định rằng rối loạn chức năng sàn chậu (pelvic floor dysfunction) và các yếu tố thần kinh học cũng gây ảnh hưởng quan trọng đến bệnh hậu môn. Tư thế đại tiện sai cách hoặc rặn quá sức gây mất cân bằng ở cơ sàn chậu, điều này có thể dẫn đến sự thay đổi bất thường về áp lực trong ống hậu môn và làm suy giảm chức năng đại tiện. Vùng quanh hậu môn phân bố vô số thần kinh cảm giác nên phản ứng rất nhạy cảm với các kích thích nhỏ, nếu viêm hoặc tổn thương kéo dài thì đầu mút thần kinh sẽ trở nên quá mẫn làm ngưỡng đau hạ thấp, rốt cuộc dẫn đến cảm giác đau khi đại tiện mạn tính và khó chịu. Giống như Đông y bảo giám nhận định nhiệt uất trệ trong cơ thể gây ra vấn đề, y học hiện đại cũng giải thích rằng các cơ chế sinh lý phức hợp như viêm, tổn thương mạch máu, quá mẫn thần kinh đã gây ra và làm trầm trọng thêm bệnh hậu môn. Vượt lên trên việc chỉ làm giảm nhẹ triệu chứng, đây chính là lý do việc chăm sóc sức khỏe toàn diện như thói quen ăn uống, sinh hoạt, kiểm soát căng thẳng lại rất quan trọng. Chúng ta cần chú ý chăm sóc thật tốt, không bỏ sót dù chỉ là một tín hiệu nhỏ của cơ thể, phải không nào?
