Trí tuệ của tiền nhân ngày nay đang được khoa học hiện đại làm sáng tỏ. Tình trạng đau đầu do tắc nghẽn đường ruột trong Đông y bảo giám được y học ngày nay giải thích qua khái niệm trục ruột-não (Gut-Brain Axis). Là một chủ đề nghiên cứu nổi bật trong các lĩnh vực thần kinh học, nội tiết học và miễn dịch học, trục ruột-não là minh chứng khoa học cho thấy ruột và não bộ liên tục trao đổi thông tin mật thiết với nhau.
Bên trong đường ruột có hàng nghìn tỷ vi sinh vật cùng sinh sống. Khi vi sinh vật đường ruột mất cân bằng và vi khuẩn có hại chiếm ưu thế, tình trạng này được gọi là loạn khuẩn (Dysbiosis). Loạn khuẩn khiến niêm mạc ruột tổn thương và xuất hiện các khe hở, giống như mắt lưới bị rách, tạo nên hội chứng rò rỉ ruột (Leaky Gut Syndrome).
Qua các khe hở này, thức ăn chưa tiêu hóa hết cùng độc tố do vi khuẩn có hại tiết ra, chẳng hạn như lipopolysaccharide (LPS) từ vi khuẩn gram âm, sẽ tràn vào máu. Những độc tố này là nguồn cơn châm ngòi cho phản ứng viêm trên toàn thân. Khi các chất trung gian gây viêm vượt qua hàng rào máu não (BBB) và xâm nhập mô não, chúng sẽ gây ra tình trạng viêm vi thể, gọi là viêm thần kinh (Neuroinflammation). Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng viêm thần kinh liên quan mật thiết đến đau đầu mạn tính, nhất là đau nửa đầu hoặc đau đầu căng cơ, đi kèm giảm tập trung, sương mù não (Brain Fog) và chóng mặt.
Bên cạnh đó, ruột còn là cơ quan sản xuất chất dẫn truyền thần kinh quan trọng. Hơn 90% serotonin, vốn được xem là hormone hạnh phúc, được tổng hợp tại đường ruột; dopamine cùng các chất dẫn truyền thần kinh thiết yếu khác cũng cần sự trợ giúp của vi sinh vật đường ruột. Tình trạng loạn khuẩn sẽ làm gián đoạn quá trình sản xuất và cân bằng các chất này, gây xáo trộn tâm trạng, lo âu, trầm cảm, đồng thời suy giảm chức năng não khiến cơn đau đầu và chóng mặt thêm trầm trọng.
Ngoài ra, ruột và não bộ còn kết nối trực tiếp qua dây thần kinh phế vị (Vagus nerve). Khi đường ruột gặp vấn đề, các tín hiệu tiêu cực sẽ liên tục truyền về não qua con đường này, gây bất lợi cho hoạt động của hệ thần kinh. Vì vậy, sức khỏe tiêu hóa không dừng lại ở việc ăn uống, mà gắn liền với sức khỏe của não bộ. Chăm sóc đường ruột êm dịu chính là tiền đề cho một trí óc minh mẫn và cơ thể nhẹ nhàng.
