Trí tuệ của Đông y bảo giám về việc mọi cơ quan trong cơ thể đều liên kết hữu cơ với nhau vẫn đang tỏa sáng trọn vẹn trong y học hiện đại. Đặc biệt, sức khỏe đường ruột giờ đây không chỉ dừng lại ở việc tiêu hóa và bài tiết, mà đã được chứng minh là có ảnh hưởng sâu sắc đến hệ thống miễn dịch, sức khỏe tinh thần, và thậm chí cả các bệnh mạn tính. Đó chính là nhờ vào vũ trụ thu nhỏ mang tên hệ vi sinh vật ruột (Microbiome).
Bên trong ruột của chúng ta có hơn 100 nghìn tỷ vi sinh vật đang sinh sống. Chúng không chỉ tiêu hóa thức ăn đơn thuần, mà còn lên men thức ăn chúng ta nạp vào để tạo ra các chất có lợi như axit béo chuỗi ngắn (Short-Chain Fatty Acids, SCFAs), tổng hợp vitamin, và vì hơn 70% tế bào miễn dịch tập trung ở ruột nên chúng còn đảm nhiệm vai trò quan trọng điều hòa hệ thống miễn dịch. Quan điểm ruột bị khô do thiếu tân dịch trong Đông y bảo giám có thể xem là có nét tương đồng với hiện tượng suy giảm khả năng hấp thu và bài tiết nước do niêm mạc ruột suy yếu bởi mất cân bằng vi sinh vật đường ruột, tức hệ vi sinh vật, theo cách nói của y học hiện đại.
Đặc biệt, loạn khuẩn đường ruột (Dysbiosis) khi lợi khuẩn đường ruột suy giảm và vi khuẩn có hại gia tăng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến táo bón. Lợi khuẩn rất cần thiết để làm tăng thể tích phân và thúc đẩy nhu động ruột, nhưng nếu chúng không làm tròn nhiệm vụ, phân sẽ trở nên khô cứng và chuyển động của ruột bị chậm lại, dễ dẫn đến táo bón. Thêm vào đó, mất cân bằng vi sinh vật đường ruột còn sản sinh ra các chất gây viêm trong cơ thể, làm tăng tính thấm niêm mạc ruột và có thể dẫn đến hội chứng rò rỉ ruột (Leaky Gut Syndrome).
Hội chứng rò rỉ ruột theo đúng nghĩa đen là hiện tượng các liên kết vòng bịt (tight junction) giữa các tế bào niêm mạc ruột bị lỏng lẻo, khiến độc tố, cặn bã thức ăn chưa tiêu hóa hết, vi khuẩn vốn không được phép đi qua lại xuyên thủng hàng rào ruột để xâm nhập vào máu. Các chất rò rỉ này gây ra phản ứng viêm trên toàn cơ thể, và đã được chứng minh là có thể dẫn đến bệnh tự miễn, dị ứng, các vấn đề về da, mệt mỏi mạn tính, thậm chí cả các vấn đề sức khỏe tinh thần như cảm giác trầm cảm hay lo âu.
Quan niệm trong Đông y bảo giám rằng "thất tình uất kết tắc khí bí", nghĩa là căng thẳng cảm xúc làm tắc nghẽn khí và gây táo bón, cũng tương đồng đến kinh ngạc với khái niệm trục ruột-não (Gut-Brain Axis) của y học hiện đại. Ruột được ví như bộ não thứ hai, sở hữu vô số tế bào thần kinh và chất dẫn truyền thần kinh, đồng thời giao tiếp hai chiều chặt chẽ với não bộ. Căng thẳng làm thay đổi nhu động ruột và ảnh hưởng đến thành phần vi sinh vật đường ruột; ngược lại, mất cân bằng vi sinh vật đường ruột ảnh hưởng đến việc sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin vốn liên quan đến chức năng não và điều hòa tâm trạng, từ đó có thể làm gia tăng cảm giác lo âu hoặc trầm cảm.
Suy cho cùng, táo bón không chỉ là sự bất tiện của việc không đi vệ sinh được, mà có thể là tín hiệu tổng thể cho thấy sự cân bằng về miễn dịch, phản ứng viêm, hormone và hệ thần kinh của cơ thể đã bị phá vỡ. Hiểu được bức tranh toàn cảnh ẩn sau sự khó chịu nhỏ này giúp chúng ta nhận ra một lần nữa tầm quan trọng của việc ân cần chăm sóc đường ruột của mình.
