Hiện tượng đầu đau nhức nhối đi kèm chóng mặt, dưới góc nhìn y học hiện đại, không đơn thuần là vấn đề của riêng vùng đầu, mà có thể hiểu là kết quả từ sự đan xen hữu cơ giữa hệ thần kinh phức tạp, hệ tuần hoàn máu và hệ cơ xương. Đặc biệt đối với các triệu chứng này, việc hiểu rõ mối liên hệ giữa hai bệnh lý 'đau đầu căng cơ' và 'chóng mặt do cột sống cổ' là rất quan trọng.
Trước hết, đau đầu căng cơ là một trong những dạng đau đầu phổ biến nhất, chủ yếu phát sinh do sự co thắt và co cứng liên tục của các cơ quanh đầu và cổ. Người hiện đại do sử dụng máy tính hoặc điện thoại thông minh trong thời gian dài thường duy trì tư thế 'tật đầu nhô về phía trước' khiến cổ và vai gập về phía trước, tạo gánh nặng rất lớn lên các cơ quanh đốt sống cổ như cơ thang, cơ ức đòn chũm, cơ gối đầu. Khi các cơ này căng thẳng liên tục, lưu lượng máu cung cấp trong cơ sẽ giảm đi, các chất gây đau tích tụ lại, dẫn đến cảm giác đau tức hoặc co thắt như có dải băng siết chặt quanh đầu.
Hơn thế nữa, tình trạng căng cơ mạn tính này không dừng lại ở cảm giác đau. Xung quanh đốt sống cổ có các mạch máu chính dẫn lên não gồm động mạch đốt sống, động mạch cảnh và vô số bó thần kinh đi qua. Cơ cổ co cứng có thể chèn ép các mạch máu này, làm giảm lượng máu và oxy cung cấp cho não. Giảm lưu lượng máu não sẽ dẫn đến suy giảm chức năng não, trở thành nguyên nhân quan trọng gây giảm tập trung, suy giảm trí nhớ và hơn hết là chóng mặt.
Đồng thời, chúng ta cần hiểu khái niệm 'chóng mặt do cột sống cổ (Cervicogenic Dizziness)'. Cảm giác thăng bằng của cơ thể được duy trì qua quá trình xử lý thông tin tổng hợp từ cơ quan tiền đình trong tai, mắt và cảm giác bản thể (Proprioception) chịu trách nhiệm cảm nhận vị trí của cơ thể. Đặc biệt, ở đốt sống cổ và các cơ xung quanh có phân bố vô số thụ thể bản thể làm nhiệm vụ cảm nhận vị trí và chuyển động của đầu. Tuy nhiên, khi cơ cổ căng thẳng mạn tính hoặc sự sắp xếp của đốt sống cổ bị sai lệch, các thụ thể này sẽ gửi thông tin sai lệch lên não. Tương tự thiết bị GPS hoạt động lỗi, não nhận thông tin khác với vị trí thực tế của đầu dẫn đến nhầm lẫn, biểu hiện thành suy giảm cảm giác thăng bằng cùng chóng mặt. Cảm giác quay cuồng, chao đảo hoặc bước đi không vững là những triệu chứng điển hình.
Căng thẳng là yếu tố thúc đẩy toàn bộ quá trình này trở nên tồi tệ hơn. Căng thẳng làm quá kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, từ đó tiếp tục làm co mạch máu và gia tăng tình trạng căng cơ. Tương tự như việc 'phong' làm dao động khí và 'đàm' làm tắc nghẽn tuần hoàn trong Đông y bảo giám, y học hiện đại giải thích cơ chế phức tạp này bằng việc hormone căng thẳng và mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ cản trở lưu thông máu, thúc đẩy phản ứng viêm, khiến đau đầu và chóng mặt càng thêm nặng nề. Vì vậy, thay vì chỉ ức chế cơn đau bằng thuốc giảm đau, một hướng tiếp cận toàn diện kết hợp chỉnh sửa tư thế cổ, thả lỏng cơ bắp và quản lý căng thẳng là điều cần thiết để thoát khỏi tình trạng mạn tính này.
