Thưa các bệnh nhân thân mến, trải nghiệm đầu đau nhức và bụng dạ khó chịu chỉ vì một mùi hương nào đó hẳn đã khiến bạn rất khổ sở phải không? Thấy người khác dường như chẳng hề hấn gì trong khi chỉ có mình phản ứng nhạy cảm như vậy chắc hẳn càng làm bạn thấy bực bội hơn. Nhưng tất cả những điều này đều là tín hiệu quý giá mà cơ thể đang gửi đến bạn.
Trong Đông y bảo giám, đầu được coi là 'chư dương chi tông (諸陽之宗)', tức nơi quy tụ của mọi dương khí, đồng thời là 'tinh thần chi phủ (精神之府)', tức nơi tinh thần ngự trị. Chính vì thế, đầu là nơi rất dễ bị ảnh hưởng bởi những kích thích nhỏ từ bên ngoài, và chỉ cần sự cân bằng bên trong hơi dao động thì đây sẽ là nơi đầu tiên phát tín hiệu báo đau.
Hiện tượng đau đầu khi ngửi nước hoa nồng hoặc mùi hương cụ thể từng được y học cổ truyền ngày xưa xem tương tự như tình huống 'phong (風)' – một loại tà khí bên ngoài – xâm nhập vào cơ thể gây đau đầu. Ở đây, 'phong' không đơn thuần chỉ là gió, mà là một khái niệm ẩn dụ cho mọi kích thích ngoại lai biến đổi nhanh chóng, khó lường và làm xáo trộn cơ thể. Giống như cơn gió mạnh làm lay chuyển cành cây, kích thích mùi nồng nặc sẽ làm lay động phần đầu và thần kinh của chúng ta, phá vỡ sự cân bằng.
Thế nhưng, phản ứng dữ dội như vậy không chỉ đơn thuần do kích thích bên ngoài. Đông y bảo giám có nêu một nguyên lý quan trọng: 'Tà chi sở tấu, kỳ khí tất hư (邪之所湊, 其氣必虛)', nghĩa là nơi tà khí tụ lại ắt hẳn khí ở đó đã suy yếu. Nói cách khác, nếu bạn đặc biệt nhạy cảm với kích thích mùi hương, rất có thể khí bên trong cơ thể bạn, đặc biệt là can khí uất trệ, hoặc tinh khí của thận suy giảm khiến não bộ trở nên nhạy cảm.
Can là cơ quan chủ quản về căng thẳng và cảm xúc. Căng thẳng mạn tính ở người hiện đại làm can khí uất kết (간기울결 肝氣鬱結), từ đó sinh nhiệt bốc lên đầu và dễ gây đau đầu. Khí bị uất trệ khiến ngũ quan nhạy cảm hơn, làm cơ thể phản ứng mạnh mẽ ngay cả với kích thích nhỏ, giống như một người đang căng thẳng tột độ sẽ giật mình hoảng hốt trước một tiếng động khẽ.
Ngoài ra, y học cổ truyền còn cho rằng khi tỳ vị suy yếu khiến đàm ẩm tích tụ, hoặc tâm hỏa bốc lên trên, đầu óc sẽ mất đi sự thanh tỉnh, trở nên nặng nề và các giác quan càng dễ bị tăng cảm giác. Khi sự cân bằng nội tại bị phá vỡ như vậy, não bộ sẽ nhận diện kích thích bên ngoài là 'mối đe dọa' và phản ứng quá mức. Vì thế, cơn đau đầu này không đơn thuần chỉ là đau vùng đầu, mà chính là tín hiệu tha thiết từ cả thể xác lẫn tinh thần đang kêu gọi hãy cho tôi nghỉ ngơi một chút.
