Y học hiện đại hiểu trạng thái “khí huyết hư” được nhắc đến trong Đông y bảo giám là các bệnh lý phức tạp như hội chứng mệt mỏi mạn tính (CFS) hoặc viêm não tủy cơ (ME). Vượt xa mức độ “mệt mỏi” thông thường, đây là tình trạng mệt mỏi kiệt cùng kéo dài trên 6 tháng kèm theo nhiều triệu chứng khác nhau như chứng mệt mỏi vô lực, giảm tập trung, suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, đau đầu, đau cơ, đau khớp. Nguyên nhân của bệnh lý này khó xác định cụ thể do một yếu tố duy nhất, nhưng được cho là có sự tham gia của nhiều yếu tố phức tạp như phản ứng căng thẳng, nhiễm trùng, rối loạn hệ miễn dịch và yếu tố di truyền.
Đặc biệt cần chú ý đến sự mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ. Hệ thần kinh tự chủ của cơ thể bao gồm thần kinh giao cảm và thần kinh phó giao cảm. Thần kinh giao cảm kích hoạt khi căng thẳng và hoạt động, còn thần kinh phó giao cảm kích hoạt khi nghỉ ngơi và hồi phục. Ở những bệnh nhân mệt mỏi mạn tính, khả năng điều hòa của hệ thần kinh tự chủ gặp vấn đề, khiến cơ thể thường xuyên rơi vào trạng thái căng thẳng quá mức hoặc ngược lại không thể chuyển sang chế độ phục hồi một cách bình thường. Điều này có thể coi là tương đồng với quan điểm trong Đông y bảo giám khi khí huyết không lưu thông thuận lợi dẫn đến cơ thể kiệt sức.
Bên cạnh đó, rối loạn chức năng của trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (trục HPA) trong não cũng được xem là một nguyên nhân quan trọng gây mệt mỏi mạn tính. Trục HPA là hệ thống trọng yếu điều hòa phản ứng căng thẳng, nhưng khi phải chịu áp lực mạn tính, trục này sẽ suy kiệt và không thể thực hiện đúng chức năng. Cơ thể không thể tiết ra lượng hormone căng thẳng cortisol thích hợp, dẫn đến phản ứng viêm mạn tính, làm suy yếu hệ miễn dịch, và cuối cùng tạo thành vòng luẩn quẩn làm suy giảm sinh lực và làm trầm trọng thêm tình trạng mệt mỏi. Sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh trong não như serotonin hay dopamine cũng ảnh hưởng đến sự suy giảm nhận thức và chứng mệt mỏi vô lực.
Xa hơn nữa, rối loạn chức năng ti thể cũng đang được nghiên cứu như một trong những cơ chế chính của mệt mỏi mạn tính. Ti thể là nhà máy năng lượng của tế bào, nếu nơi này không sản xuất đủ năng lượng, các tế bào sẽ mất đi sức sống và toàn bộ cơ thể sẽ rơi vào trạng thái thiếu hụt năng lượng mạn tính. Đây có thể xem là cách giải thích hiện đại cho chứng “khí hư” trong Đông y bảo giám. Suy cho cùng, hội chứng mệt mỏi mạn tính không đơn thuần là vấn đề thể lực yếu, mà là tín hiệu khủng hoảng toàn diện phát sinh do sự kiệt quệ phức hợp của các hệ thống chủ chốt như hệ thần kinh, hệ nội tiết và hệ miễn dịch. Bạn không nên phớt lờ tín hiệu này; tôi sẽ luôn đồng hành và chăm sóc bạn chu đáo, vì vậy đừng quá lo lắng.
