Vâng, đúng vậy. Khái niệm 'phế vị thấp nhiệt hỏa độc' trong Đông y bảo giám trùng khớp một cách đáng kinh ngạc với nhiều cơ chế của chứng 'viêm da quanh miệng (Perioral Dermatitis)' mà y học hiện đại giải thích. Tình trạng viêm da này chủ yếu biểu hiện qua việc các sẩn đỏ hoặc mụn mủ nổi sần sùi quanh miệng, cằm, quanh mũi kèm theo ngứa hoặc châm chích, đặc biệt nhiều người đang phải chịu đựng vì bệnh thường tăng nặng khi việc đeo khẩu trang trở thành thói quen hàng ngày.
Y học hiện đại nhìn nhận nguyên nhân chính của viêm da quanh miệng qua ba yếu tố lớn. Thứ nhất chính là 'sự tổn thương của hàng rào da'. Môi trường ẩm ướt và khép kín bên trong khẩu trang làm da bị bở và suy yếu. Khi cộng thêm ma sát vật lý với khẩu trang, màng bảo vệ da bị tổn hại và trở nên dễ bị tổn thương hơn trước các kích thích bên ngoài. Tương tự như việc Đông y bảo giám cho rằng 'thấp (濕)' làm tình trạng viêm trầm trọng hơn, môi trường ẩm ướt này phá vỡ hàng rào da, tạo điều kiện cho các vi sinh vật như vi khuẩn hoặc nấm mốc dễ dàng xâm nhập.
Thứ hai là 'mất cân bằng hệ sinh thái vi sinh vật trên da'. Trên da chúng ta có rất nhiều vi sinh vật khác nhau cùng chung sống cân bằng, nhưng môi trường ẩm và ấm bên trong khẩu trang có thể thúc đẩy sự tăng sinh của một số vi khuẩn kỵ khí hoặc ve nang lông. Sự tăng sinh quá mức của các vi sinh vật này kích thích đáp ứng miễn dịch của da, gây viêm và làm tăng thêm tình trạng đỏ cùng các nốt sẩn. Điều này có thể coi là tương đồng với việc Đông y bảo giám dùng cụm từ 'hỏa độc (火毒)' để chỉ tình trạng viêm và các chất có độc tính. Đặc biệt, nếu lạm dụng thuốc mỡ steroid, dù có thể đem lại hiệu quả làm dịu tạm thời nhưng về lâu dài sẽ càng làm suy yếu hàng rào da và làm trầm trọng thêm tình trạng loạn khuẩn, có thể dẫn đến tái phát mạn tính nên cần phải cẩn trọng.
Thứ ba là mối liên quan với 'các yếu tố nội tại'. Như Đông y bảo giám nhấn mạnh về 'vị nhiệt (胃熱)' hay 'thấp nhiệt ở phế vị', y học hiện đại cũng chú ý đến tác động của trục ruột da (Gut-Skin Axis), hệ miễn dịch và căng thẳng đối với các bệnh lý về da. Mất cân bằng vi sinh vật đường ruột có thể dẫn đến phản ứng viêm toàn thân, và điều này cũng có thể biểu hiện ra ngoài da. Việc thường xuyên ăn thực phẩm ăn liền, dùng quá nhiều đường, căng thẳng đều là những yếu tố gây hại cho trục ruột da và có thể thổi bùng 'mầm lửa viêm' trong cơ thể. Căng thẳng thúc đẩy tiết các hormone như cortisol, có thể làm rối loạn hệ miễn dịch và làm suy yếu chức năng hàng rào da. Đặc biệt, viêm da quanh miệng đôi khi còn được báo cáo là có liên quan đến hormone hoặc các chất hóa học như thuốc tránh thai đường uống, thành phần fluor trong kem đánh răng, nên cần có một cách tiếp cận toàn diện hơn.
Tóm lại, viêm da quanh miệng không chỉ đơn thuần do các kích thích từ bên ngoài. Yếu tố môi trường bên ngoài như chiếc khẩu trang chỉ đóng vai trò là 'ngòi nổ', đây là một phản ứng viêm mạn tính xuất hiện do sự tác động phức hợp của các yếu tố nội tại bên trong cơ thể chúng ta như suy yếu hàng rào da, loạn khuẩn, cùng với trục ruột da và trạng thái miễn dịch. Giống như trí tuệ của Đông y bảo giám, khoa học hiện đại một lần nữa nhắc nhở chúng ta rằng cần phải nỗ lực tìm lại sự cân bằng cho toàn bộ cơ thể thay vì chỉ chăm sóc mỗi làn da.
