Nếu Đông y bảo giám miêu tả tai là ‘tấm gương của thận và can’, thì y học hiện đại coi tăng thính lực không chỉ là vấn đề của tai, mà là sự trục trặc của ‘hệ thống xử lý âm thanh trong não bộ’. Khi nghe, năng lượng âm thanh đi qua tai trong và được chuyển thành tín hiệu điện tại ốc tai, tín hiệu này đi qua thân não (Brainstem) rồi truyền đến vỏ não thính giác (Auditory Cortex). Tại đây, não bộ giải mã âm thanh và phán đoán mức độ quan trọng cũng như tính đe dọa của âm thanh đó.
Tăng thính lực là tình trạng chức năng ‘điều chỉnh độ khuếch đại (Gain)’ của não bộ đối với âm thanh cụ thể hoạt động quá mức trong tiến trình phức tạp này. Hiện tượng này tương tự như việc vặn âm lượng radio quá lớn khiến tạp âm nhỏ cũng nghe như tiếng gầm rú. Có thể giải thích điều này qua hai nguyên nhân chính. Thứ nhất là vấn đề trong quá trình xử lý thính giác trung ương. Khi khả năng lọc và điều hòa âm thanh của não suy giảm, ngay cả những âm thanh bình thường cũng bị khuếch đại quá mức khi tiếp nhận. Điều này có thể liên quan đến sự quá kích hoạt mạng thần kinh của vỏ đại não hoặc mất ức chế đường dẫn truyền thính giác (Disinhibition). Hệ viền (Limbic system) của não, đặc biệt là hạch hạnh nhân (Amygdala) phụ trách phản ứng cảm xúc và hồi hải mã (Hippocampus), bị kích hoạt quá mức cũng thường tăng cường các phản ứng cảm xúc tiêu cực đối với âm thanh. Do đó, người bệnh rất dễ cảm thấy bất an, bồn chồn và sợ hãi trước âm thanh.
Thứ hai, mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ có thể làm trầm trọng thêm chứng tăng thính lực. Tình trạng căng thẳng kéo dài hoặc mệt mỏi mạn tính làm quá kích hoạt thần kinh giao cảm, đặt cơ thể vào ‘trạng thái cảnh giác’ liên tục. Khi đó, não bộ sẽ nhận định ngay cả âm thanh cực nhỏ là tín hiệu đe dọa và phản ứng quá mẫn. Giống như trong trận chiến, suy nghĩ có thể bị tấn công bất cứ lúc nào khiến mọi giác quan đều căng lên sắc nhọn. Sự xáo trộn này của hệ thần kinh tự chủ tác động lên hệ thống thính giác, hạ thấp ngưỡng nhận thức âm thanh, từ đó gây ra đau đớn hoặc khó chịu. Do vậy, các bệnh nhân tăng thính lực thường đi kèm các bệnh đau mạn tính như đau nửa đầu, rối loạn khớp thái dương hàm, đau cơ xơ hóa, hoặc rối loạn lo âu, trầm cảm. Điều này cho thấy phản ứng quá mẫn thính giác không chỉ là bệnh của riêng tai, mà còn phản ánh chức năng điều hòa của toàn bộ não bộ và hệ thần kinh đã suy yếu.
Sau cùng, tăng thính lực là một dạng ‘trục trặc cơ chế bảo vệ’, khi não bộ cố gắng bảo vệ chúng ta nhưng lại phản ứng quá mức. Việc não gặp khó khăn trong xử lý thông tin âm thanh và điều tiết cảm xúc gây ra trở ngại lớn cho sinh hoạt thường nhật. Thấu hiểu sự tương tác giữa cơ thể, tâm trí và não bộ chính là bước đầu tiên để vượt qua chứng tăng thính lực.
