Khớp thái dương hàm của chúng ta là một khớp vô cùng tinh tế nhưng cũng rất mạnh mẽ, vận động không ngừng trong mọi khoảnh khắc ăn uống, nói chuyện và ngáp. Tên gọi chính thức là 'khớp thái dương hàm', nơi xương hàm dưới gặp và chuyển động cùng xương bên đầu. Khớp này được cấu tạo bởi đĩa đệm giúp hấp thụ chấn động giữa các xương, cùng các cơ nhai mạnh mẽ xung quanh (cơ cắn, cơ thái dương, cơ chân bướm trong và ngoài) và hệ thống dây chằng. Mọi yếu tố này cần vận động một cách hài hòa, nhưng chỉ cần một yếu tố mất cân bằng thì tình trạng gọi là 'rối loạn khớp thái dương hàm' sẽ xuất hiện. Căng thẳng, nghiến răng, thói quen nghiến chặt răng, chấn thương, sai khớp cắn được xem là những nguyên nhân chính.
Vậy vấn đề ở khớp thái dương hàm dẫn đến ù tai, đau tai và đau đầu như thế nào? Điều này không chỉ đơn giản là do vị trí gần nhau. Hệ thần kinh của cơ thể chúng ta liên kết tinh vi hơn bạn tưởng rất nhiều. Mắt xích then chốt chính là 'dây thần kinh sinh ba'. Dây thần kinh sinh ba là dây thần kinh sọ lớn nhất đảm nhiệm cảm giác vùng mặt và vận động của các cơ nhai, trong đó nhánh thần kinh hàm dưới (V3) chi phối khớp thái dương hàm, đồng thời cũng phân bố thần kinh tới vùng da quanh tai và một phần ống tai ngoài. Do đó, khi khớp thái dương hàm bị viêm hoặc cơ bắp căng thẳng quá mức, cơn đau có thể truyền tới quanh tai dưới dạng 'đau quy chiếu' qua dây thần kinh này. Dây thần kinh tai thái dương chi phối khớp thái dương hàm là một dây thần kinh quan trọng đi qua cả tai lẫn khớp thái dương hàm.
Ngoài ra, sự gần gũi về mặt giải phẫu giữa khớp thái dương hàm và tai cũng rất đáng lưu ý, ngay cạnh khớp thái dương hàm là ống tai ngoài, và cử động của khớp hàm có thể tác động tới các cơ quanh vòi nhĩ. Vòi nhĩ có vai trò điều hòa áp suất trong tai giữa, sự căng cứng của các cơ quanh khớp thái dương hàm tác động tới chức năng vòi nhĩ, có thể gây ù tắc tai, cảm giác đè nặng và đôi khi là ù tai. Đặc biệt, sự căng thẳng quá mức của các cơ quanh khớp hàm như cơ thái dương, cơ cắn, cơ chân bướm có thể truyền cơn đau vào bên trong tai, hoặc làm chuyển động của khớp hàm mất ổn định, phát ra tiếng động cơ học như 'tách' kèm theo làm trầm trọng hơn triệu chứng ù tai.
Đối với đau đầu, đau đầu do rối loạn khớp thái dương hàm chủ yếu xuất hiện dưới dạng 'đau đầu căng cơ'. Sự căng cứng mạn tính của các cơ quanh khớp thái dương hàm (đặc biệt là cơ thái dương) làm cơn đau lan rộng sang hai bên đầu và vùng thái dương. Thêm vào đó, các vấn đề ở khớp thái dương hàm cũng ảnh hưởng đến trục thẳng hàng của đốt sống cổ, gây ra 'đau đầu nguồn gốc cổ'. Tình trạng căng cứng cơ cổ vai tương tác với sự co cứng của khớp thái dương hàm có thể tạo thành vòng luẩn quẩn làm đau đầu trầm trọng hơn. Bạn cũng cần nhớ rằng cơn đau khớp thái dương hàm mạn tính có thể gây ra hiện tượng 'nhạy cảm hóa trung ương' làm biến đổi con đường xử lý cơn đau của não bộ, khiến độ nhạy cảm với đau tăng lên, từ đó làm ù tai hoặc đau đầu trở nên dai dẳng khó chữa hơn.
Kết luận lại, rối loạn khớp thái dương hàm không đơn thuần là bệnh lý khớp cục bộ, mà cần được hiểu là một hội chứng phức hợp có liên kết chặt chẽ về mặt thần kinh học, cơ học và giải phẫu học với tai và đầu. Ở người hiện đại chịu nhiều áp lực, tình trạng cường giao cảm rất dễ gây căng cơ, do đó việc tiếp cận từ góc nhìn toàn thân là vô cùng quan trọng.
