Cơ thể chúng ta thực sự rất kỳ diệu, ban đêm khi ngủ là thời gian để phục hồi và tái tạo lại những tổn thương, mệt mỏi tích tụ suốt ban ngày. Tuy nhiên, nếu có ngáy ngủ hoặc ngưng thở khi ngủ, khoảng thời gian phục hồi quý báu này sẽ bị cản trở. Nó không chỉ gây ồn ào mà còn tác động nghiêm trọng đến sức khỏe toàn thân bao gồm não bộ, tim và mạch máu. Giống như Đông y bảo giám từng nhấn mạnh mối liên hệ giữa chức năng phổi và mũi, y học hiện đại cũng nhận định rằng chức năng của mũi, đặc biệt là trạng thái của khoang mũi, đóng vai trò quyết định đến chất lượng giấc ngủ.
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ngáy ngủ là 'nghẹt mũi'. Khi đường dẫn khí trong mũi bị hẹp lại do viêm mũi, viêm xoang, vẹo vách ngăn mũi, polyp khoang mũi (u nang), luồng không khí khi cố gắng đi qua con đường chật hẹp này sẽ làm rung các mô xung quanh, tạo ra tiếng ngáy. Lúc này, khi việc hít thở bằng mũi trở nên khó khăn, người ta sẽ tự nhiên chuyển sang thở bằng miệng. Ngủ há miệng khiến lưỡi và các mô xung quanh lưỡi gà tụt về phía sau, gây bít tắc đường thở nặng hơn, từ đó làm tiếng ngáy tăng lên và trong trường hợp nặng rất dễ dẫn đến 'ngưng thở khi ngủ'.
Ngưng thở khi ngủ là trạng thái đường thở bị tắc nghẽn hoàn toàn hoặc một phần lặp đi lặp lại trong khi ngủ, dẫn đến ngừng thở từ 10 giây trở lên. Khi hơi thở dừng lại, não bộ phát hiện tình trạng thiếu oxy và kích thích cơ thể tỉnh táo để tiếp tục thở. Quá trình này lặp đi lặp lại hàng chục đến hàng trăm lần suốt đêm khiến người bệnh tuy trông có vẻ như đang ngủ nhưng thực tế lại liên tục bị đánh thức. Do không thể bước vào giấc ngủ sâu, sáng dậy cơ thể nặng nề như đeo đá, ban ngày liên tục buồn ngủ và khả năng tập trung suy giảm. Tình trạng này không chỉ là sự mệt mỏi đơn thuần mà còn có thể làm suy giảm nghiêm trọng đời sống sinh hoạt và hiệu suất công việc.
Đáng sợ hơn là những ảnh hưởng của ngưng thở khi ngủ lên sức khỏe toàn thân. Tình trạng thiếu oxy lặp đi lặp lại mỗi đêm khiến cơ thể kích hoạt phản ứng căng thẳng. Hệ thần kinh giao cảm bị kích thích quá mức, huyết áp tăng lên và gây gánh nặng cho tim. Về lâu dài, nó làm tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như tăng huyết áp, bệnh đái tháo đường, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Ngoài ra, nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa cũng tăng lên, nguyên nhân là do thiếu ngủ và thiếu oxy dẫn đến kháng insulin cũng như làm rối loạn các hormone điều hòa cảm giác thèm ăn.
Như y học cổ truyền Hàn Quốc từng nói rằng phổi chủ quản 'khí', y học hiện đại cũng khẳng định phổi và hệ hô hấp giữ vai trò cốt lõi trong việc cung cấp năng lượng cho mọi tế bào trong cơ thể thông qua việc nạp oxy và thải trừ carbon dioxide. Nếu tình trạng nghẹt mũi kéo dài, cả chất lượng lẫn số lượng không khí đi vào phổi đều xấu đi, khiến chức năng phổi không thể tránh khỏi bị suy giảm. Khoang mũi không đơn thuần là đường dẫn khí, mà còn đóng vai trò như một 'máy lọc không khí tự nhiên' giúp làm ấm, làm ẩm luồng khí đi vào và lọc bỏ bụi mịn hay vi khuẩn. Khi chức năng này bị tê liệt, áp lực trực tiếp sẽ đè nặng lên phổi, từ đó có thể dẫn đến suy giảm miễn dịch nói chung.
Giờ đây, bạn có lẽ đã hiểu rằng ngáy ngủ không chỉ là một thói quen khi ngủ, mà là tín hiệu cảnh báo sức khỏe mạnh mẽ do cơ thể phát ra. Nếu bạn ngáy ngủ, hãy dành sự quan tâm ấm áp để lắng nghe xem liệu lá phổi của mình có đang chật vật hay cơ thể có đang khao khát một giấc ngủ sâu hay không. Càng để mặc nó, cơ thể chúng ta càng có thể phải gánh chịu những bệnh lý nặng nề hơn, xin bạn hãy luôn ghi nhớ điều này.
