Căng thẳng là nghẹt mũi? Sự mất cân bằng giữa 'phế' và 'can' gây ra viêm mũi

Trong y học hiện đại, 'viêm mũi do căng thẳng' cũng là một lĩnh vực ngày càng nhận được nhiều sự chú ý. Khi bị căng thẳng, não bộ lập tức kích hoạt trục dưới đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (HPA Axis), tiết ra các hormone căng thẳng như cortisol, đồng thời kích thích hệ thần kinh giao cảm. Điều này giống như việc cơ thể bước vào chế độ ứng phó với tình huống khẩn cấp. Khi hệ thần kinh giao cảm này hoạt động quá mức, các mạch máu ở niêm mạc mũi sẽ liên tục co giãn, dẫn đến sự thay đổi lưu lượng máu và có thể thúc đẩy hoạt động của dưỡng bào (Mast cell), tế bào tiết ra các chất gây viêm. Điều này có thể trực tiếp gây ra hoặc làm trầm trọng thêm các triệu chứng viêm mũi như chảy nước mũi, hắt hơi và nghẹt mũi. Đặc biệt, căng thẳng mạn tính sẽ làm rối loạn hệ miễn dịch của cơ thể. Chức năng miễn dịch vừa có thể bị suy giảm, lại vừa có thể phản ứng quá mẫn với một số kích thích nhất định. Các tế bào miễn dịch ở niêm mạc mũi sẽ tiết ra quá mức các chất trung gian gây viêm như histamine ngay cả với những kích thích nhỏ nhặt thường ngày như bụi bẩn hay thay đổi nhiệt độ. Giống như một người dễ giật mình hét toáng lên trước cả những điều rất nhỏ vậy. Ngoài ra, các nghiên cứu gần đây cũng chú ý đến trục ruột-não-miễn dịch, nơi não, ruột và hệ miễn dịch liên kết chặt chẽ với nhau. Người ta cho rằng căng thẳng làm thay đổi môi trường vi sinh vật đường ruột, và sự thay đổi này ảnh hưởng đến phản ứng viêm toàn thân, có thể khiến phản ứng quá mẫn của niêm mạc mũi càng thêm trầm trọng. Rút cuộc, việc căng thẳng phá vỡ cân bằng hệ thần kinh tự chủ và khiến hệ miễn dịch bất ổn, đẩy niêm mạc mũi vào vòng luẩn quẩn dễ phát sinh phản ứng viêm trước những kích thích nhỏ, chính là cách lý giải của y học hiện đại về 'viêm mũi do căng thẳng'. Đây chính là lý do chúng ta cần sự sáng suốt để đón nhận triệu chứng này như một tín hiệu cho thấy sự cân bằng của toàn bộ cơ thể đang bị phá vỡ, chứ không chỉ đơn thuần là vấn đề ở mũi.