Cơ thể chúng ta giống như một dàn nhạc giao hưởng tinh vi. Chỉ cần một nhạc cụ lạc điệu hoặc thiếu hụt, hòa âm tuyệt đẹp sẽ bị phá vỡ. Tương tự như cách Đông y bảo giám kết nối mũi với phế, y học hiện đại cũng giải thích rằng viêm mũi dị ứng không chỉ giới hạn ở mũi mà liên quan mật thiết đến toàn bộ hệ thống miễn dịch của cơ thể.
Viêm mũi dị ứng thực chất là một 'phản ứng quá mẫn' của cơ thể trước các chất cụ thể như phấn hoa, mạt bụi nhà, lông động vật. Hệ thống miễn dịch vốn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân xâm nhập, nhưng ở người bệnh dị ứng, cơ thể lại hiểu lầm các chất vô hại thành kẻ xâm nhập nguy hiểm và phản ứng quá mức. Lúc này, các tế bào miễn dịch tiết ra lượng lớn chất gây viêm như histamine, dẫn đến các triệu chứng như sổ mũi, hắt hơi, nghẹt mũi. Tình trạng này giống như một thiết bị báo động reo ầm ĩ vượt mức cần thiết.
Vậy tại sao một số người lại xuất hiện phản ứng quá mẫn này? Ở đây, vai trò của 'phế' một lần nữa trở nên nổi bật. Khái niệm 'phế' trong Đông y bảo giám không chỉ đơn thuần là hai lá phổi, mà là một khái niệm rộng lớn bao gồm toàn bộ hệ hô hấp, cùng hệ thống 'vệ khí' có nhiệm vụ chủ quản 'khí' và đảm đương chức năng phòng thủ bên ngoài. Nhìn theo góc độ hiện đại, hệ thống vệ khí này liên kết chặt chẽ với hệ miễn dịch hô hấp trải dài từ niêm mạc mũi, phế quản đến phế nang.
Nếu chức năng của phế suy yếu hoặc khả năng phòng ngự của niêm mạc đường hô hấp giảm sút, hàng rào bảo vệ cấp 1 trước kháng nguyên bên ngoài sẽ bị phá vỡ, khiến dị nguyên dễ dàng thâm nhập vào cơ thể hơn. Khi đó, toàn bộ hệ miễn dịch sẽ phản ứng dữ dội hơn đối với các kháng nguyên đã xâm nhập này. Sức khỏe của phế không chỉ giới hạn ở việc trao đổi oxy, mà còn giữ vai trò then chốt trong việc duy trì chức năng miễn dịch tổng thể của hệ hô hấp như tiết chất nhầy ở niêm mạc mũi và phế quản, chuyển động của lông mao, điều hòa phản ứng viêm. Phế có khỏe thì niêm mạc mới vững chắc và khả năng lọc bỏ chất có hại mới được nâng cao.
Bên cạnh đó, sức khỏe của phế còn liên quan sâu sắc đến hệ thần kinh phó giao cảm. Khi chức năng phế suy giảm, sự cân bằng hệ thần kinh tự chủ dễ bị phá vỡ, từ đó làm trầm trọng thêm phản ứng dị ứng. Đặc biệt, nếu thần kinh phó giao cảm bị quá kích hoạt do căng thẳng hoặc thói quen sinh hoạt thất thường, lượng dịch tiết như nước mũi sẽ tăng lên và xuất hiện co thắt đường thở, khiến triệu chứng viêm mũi thêm nặng nề. Tóm lại, viêm mũi dị ứng không phải là vấn đề cục bộ tại mũi, mà là kết quả tác động phức hợp từ sự mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ và hệ thống miễn dịch của hệ hô hấp lấy phế làm trung tâm. Vì thế, củng cố chức năng phế và thiết lập cân bằng miễn dịch chính là chìa khóa quan trọng để kiểm soát viêm mũi.
