Y học hiện đại nhìn nhận nguyên nhân của viêm miệng thường xuyên, đặc biệt là viêm loét miệng áp-tơ, dưới nhiều góc độ khác nhau, song lại có những điểm tương đồng đáng kinh ngạc với khái niệm hư hỏa trong Đông y bảo giám. Nếu hư hỏa mang ý nghĩa mất cân bằng do thiếu hụt năng lượng cơ thể, thì y học hiện đại liên kết tình trạng này với sự thiếu hụt chất dinh dưỡng cụ thể, suy giảm miễn dịch và căng thẳng.
Khi nói về thiếu vitamin, nhiều người thường chỉ nghĩ đến vitamin C, nhưng nhóm có liên quan mật thiết đến viêm miệng lại là vitamin nhóm B, tiêu biểu là riboflavin, axit folic, vitamin B12 cùng với chất sắt. Những chất dinh dưỡng này đóng vai trò thiết yếu cho sự phát triển và phân chia tế bào. Tế bào niêm mạc miệng là một trong những mô tái tạo nhanh nhất trong cơ thể, do đó khi thiếu hụt các chất dinh dưỡng này, quá trình phân chia tế bào không diễn ra thuận lợi, khả năng tái tạo của niêm mạc suy giảm, khiến niêm mạc dễ tổn thương trước tác động nhỏ và dễ phát sinh viêm nhiễm.
Sắt là khoáng chất cốt lõi tạo máu và vận chuyển oxy. Thiếu sắt không chỉ dẫn đến thiếu máu mà còn có thể gây teo niêm mạc miệng, gây đau lưỡi hoặc viêm miệng. Axit folic và vitamin B12 cần thiết cho quá trình tổng hợp DNA, vì thế khi thiếu hụt chúng, tế bào niêm mạc không thể hình thành trọn vẹn khiến niêm mạc mỏng đi và dễ bị tổn thương. Riboflavin cũng giữ vai trò quan trọng trong chuyển hóa năng lượng và tái tạo tế bào.
Hơn nữa, tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng mạn tính có thể làm suy yếu toàn bộ hệ thống miễn dịch. Khi hàng rào phòng ngự của cơ thể không vận hành hiệu quả, cơ thể sẽ phản ứng quá mức với cả những vi khuẩn hay virus vốn vô hại trong khoang miệng, dễ kích hoạt phản ứng viêm và khiến vết loét miệng một khi đã hình thành thì rất khó lành. Căng thẳng thúc đẩy tiết cortisol, ức chế chức năng miễn dịch và làm trầm trọng thêm phản ứng viêm.
Do đó, viêm miệng thường xuyên không chỉ là rắc rối cục bộ tại miệng, mà có thể xem như lời cảnh báo mạnh mẽ từ cơ thể khi đang thiếu chất dinh dưỡng và suy giảm miễn dịch. Vượt lên việc bổ sung vitamin đơn thuần, bạn cần kiểm tra lại toàn diện tình trạng sức khỏe từ thói quen ăn uống, sinh hoạt cho đến việc kiểm soát căng thẳng. Điều quan trọng hơn cả là tìm lại sự cân bằng cho cơ thể qua việc thăm khám kỹ lưỡng.
