Y học hiện đại giải thích sâu răng là quá trình loạn khuẩn trong khoang miệng, đặc biệt là các vi khuẩn như Streptococcus mutans khi phân giải carbohydrate như đường sẽ tạo ra axit làm xói mòn men răng trên bề mặt răng. Khi môi trường axit này kéo dài, các lỗ vi mô bắt đầu hình thành trên răng, và đây chính là khởi đầu của sâu răng. Tuy nhiên, vượt ra ngoài một ca nhiễm khuẩn đơn thuần, tình trạng sức khỏe tổng thể của cơ thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe khoang miệng ngày càng được làm sáng tỏ.
Thứ nhất, vai trò của nước bọt quan trọng hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường. Nước bọt trung hòa axit gây sâu răng, cung cấp khoáng chất giúp tái khoáng hóa răng, đồng thời chứa các chất kháng khuẩn giữ vai trò cốt lõi trong việc duy trì cân bằng vi khuẩn trong khoang miệng. Khi tiết nước bọt giảm do căng thẳng nghiêm trọng hoặc dùng một số loại thuốc, chứng khô miệng sẽ xuất hiện và nguy cơ sâu răng có thể tăng vọt. Điều này liên quan chặt chẽ đến việc kích hoạt thần kinh giao cảm trong hệ thần kinh tự chủ gây ức chế chức năng tuyến nước bọt.
Thứ hai là trạng thái miễn dịch toàn thân và phản ứng viêm. Hệ miễn dịch của cơ thể liên tục tương tác với vi khuẩn trong khoang miệng nhằm nỗ lực duy trì sự cân bằng. Tuy nhiên, khi khả năng miễn dịch suy yếu do căng thẳng mạn tính, thiếu ngủ, mất cân bằng dinh dưỡng, vi khuẩn có hại trong khoang miệng sẽ sinh sôi dễ dàng hơn, không chỉ khiến tình trạng viêm nướu răng như viêm nướu, viêm nha chu bùng phát mà cả tốc độ tiến triển của sâu răng cũng trở nên nhanh hơn. Đặc biệt, khi chỉ số viêm toàn thân ở mức cao, các báo cáo cho thấy mối liên hệ tiêu cực đến sức khỏe khoang miệng. Khả năng phòng ngự của răng và nướu răng cũng có thể suy yếu khi tuần hoàn máu kém hoặc thiếu hụt một số chất dinh dưỡng như vitamin D, canxi.
Thứ ba, dưới góc nhìn thần kinh học hiện đại, cơn đau răng được truyền đến não bộ thông qua các đường dẫn truyền thần kinh phức tạp. Khi sâu răng tiến triển sâu gây viêm tới tủy răng, tức bó thần kinh bên trong răng, nó sẽ kích hoạt cơn đau dữ dội, cơn đau này được dẫn truyền đến trung tâm đau của não qua dây thần kinh sinh ba. Cơn đau này không dừng lại ở vấn đề của răng mà có thể lan rộng thành đau đầu, đau mặt. Cơn đau mạn tính còn thúc đẩy tiết hormone căng thẳng và gây mệt mỏi toàn thân.
Việc Đông y bảo giám đề cập đến suy giảm chức năng thận hay vị nhiệt có thể liên hệ với suy giảm miễn dịch toàn thân, phản ứng viêm, mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ dưới góc nhìn y học hiện đại. Tín hiệu do răng phát ra không chỉ là vấn đề của khoang miệng, mà có thể là lời cảnh báo tinh tế cho thấy sự cân bằng của toàn bộ cơ thể đang bị phá vỡ. Nếu bạn bị hôi miệng không hết dù đã đánh răng và đau răng tái phát, việc kiểm tra tình trạng sức khỏe tổng thể là điều cần thiết. Vượt lên trên việc chỉ trám kín lỗ hổng nhìn thấy bằng mắt thường, bồi dưỡng khả năng tự chữa lành và phòng ngự của cơ thể mới chính là chìa khóa thực sự cho sức khỏe khoang miệng.
