Hiện tượng thận khí hư nhược hay hư hỏa thượng viêm được nhắc đến trong Đông y bảo giám ngày nay được y học hiện đại gọi bằng cái tên đáng sợ là viêm nha chu do đái tháo đường. Bệnh đái tháo đường và viêm nha chu không đơn thuần là hai bệnh khởi phát riêng lẻ, mà có mối quan hệ vô cùng mật thiết, tác động qua lại lẫn nhau. Khi trạng thái tăng đường huyết kéo dài, nhiều hệ thống phòng ngự của cơ thể chúng ta bị sụp đổ, trở nên dễ tổn thương trước các ổ viêm.
Một trong những cơ chế quan trọng nhất là sự tích tụ của sản phẩm glycat hóa bền vững (AGEs). Glucose trong máu kết hợp với protein tạo thành AGEs - một chất bất thường; các chất này tích tụ tại mô nướu răng, thúc đẩy phản ứng viêm và đẩy nhanh tổn thương mô. AGEs bám vào các tế bào miễn dịch làm tăng tiết cytokine gây viêm, đồng thời làm tăng hoạt tính của các enzym phá hủy mô nâng đỡ nướu răng như collagen. Khi collagen đảm nhận độ đàn hồi và sự vững chắc của nướu răng bị tổn thương, nướu sẽ yếu đi và răng bắt đầu lung lay.
Ngoài ra, người bệnh đái tháo đường bị suy giảm chức năng miễn dịch nên khả năng phòng ngự trước vi khuẩn xâm nhập vào nướu răng cũng giảm sút. Một đợt nhiễm khuẩn vốn có thể dễ dàng vượt qua ở người bình thường lại có thể tiến triển thành ổ viêm nghiêm trọng ở người bệnh đái tháo đường. Đây cũng chính là lý do khiến vết thương khó lành và tình trạng viêm khó thuyên giảm. Rối loạn tuần hoàn máu cũng đóng vai trò quan trọng. Tăng đường huyết làm tổn thương các vi mạch, cản trở việc cung cấp máu đến mô nướu răng, dẫn đến thiếu hụt dưỡng chất và oxy, từ đó ức chế sự tái tạo và hồi phục của các tế bào nướu răng. Rốt cuộc, mô nướu răng trở nên suy yếu như bị suy dinh dưỡng, rơi vào vòng xoắn luẩn quẩn: dễ viêm và dễ bị phá hủy chỉ với một kích thích nhỏ.
Nghiêm trọng hơn nữa là mối quan hệ này không chỉ diễn ra một chiều. Khi nướu răng bị viêm mạn tính, các chất gây viêm tiết ra từ nướu sẽ theo đường máu lan ra toàn thân, làm trầm trọng thêm tình trạng kháng insulin và khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn. Nói cách khác, một vòng xoáy luẩn quẩn được hình thành: viêm nha chu làm nặng thêm bệnh đái tháo đường, và bệnh đái tháo đường lại làm nặng thêm viêm nha chu. Nếu không cắt đứt mắt xích này, không chỉ sức khỏe nướu răng mà cả sức khỏe toàn thân cũng có thể bị đe dọa. Do đó, đối với người bệnh đái tháo đường, chăm sóc nướu răng không phải là sự lựa chọn mà là điều bắt buộc. Đây là vấn đề rất quan trọng, vượt qua việc chỉ mất vài chiếc răng mà ảnh hưởng đến toàn bộ chất lượng cuộc sống.
