Vậy y học hiện đại giải thích hiện tượng nghiến răng hoặc cắn chặt răng suốt đêm, tức 'nghiến răng (Bruxism)', như thế nào? Thật ngạc nhiên khi có rất nhiều điểm tương đồng với trí tuệ từ Đông y bảo giám. Y học hiện đại phân loại nghiến răng thành hai dạng chính: 'nghiến răng khi ngủ (Sleep Bruxism)' xảy ra trong giấc ngủ và 'nghiến răng khi thức (Awake Bruxism)' xảy ra khi vô thức cắn chặt răng lúc tỉnh táo.
Nghiến răng không chỉ là vấn đề cơ học ở hàm, mà bắt nguồn từ sự tương tác phức tạp giữa hệ thần kinh trung ương và hệ thần kinh tự chủ. Đặc biệt, căng thẳng và lo âu được xem là những yếu tố hàng đầu gây khởi phát và làm trầm trọng thêm tình trạng này. Khi chúng ta bị căng thẳng, não bộ sẽ tiết ra lượng lớn hormone căng thẳng như cortisol hoặc adrenaline. Những hormone này đưa cơ thể vào trạng thái 'chiến đấu hoặc bỏ chạy', làm căng cơ toàn thân và nâng cao mức độ tỉnh táo. Các cơ nhai quanh hàm cũng không ngoại lệ. Dù cơ thể đã ngủ say khi đêm xuống, não bộ vẫn cùng các hormone căng thẳng thức giấc và duy trì trạng thái căng thẳng, dẫn đến phản xạ cắn chặt hàm hoặc nghiến răng.
Sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh cũng giữ vai trò quan trọng. Cụ thể, những chất dẫn truyền thần kinh như dopamine, serotonin và axit gamma-aminobutyric đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa chu kỳ ngủ thức cùng trương lực cơ. Căng thẳng hoặc việc sử dụng một số loại thuốc có thể phá vỡ sự cân bằng này, làm tăng nguy cơ nghiến răng. Điển hình như sự thay đổi chức năng dopamine cũng được xác định là một trong những nguyên nhân gây nghiến răng.
Sự căng cơ hàm kéo dài cùng lực siết quá mức gây ra hàng loạt vấn đề cho cơ thể. Trước hết, khớp thái dương hàm chịu áp lực quá tải dẫn đến rối loạn khớp thái dương hàm với các biểu hiện như đau khớp, tiếng lục cục khi chuyển động và khó mở miệng. Tình trạng này cũng trực tiếp làm mòn răng, rạn nứt men răng, trường hợp nặng có thể khiến răng mẻ hoặc lung lay. Không dừng lại ở đó, lực ép còn truyền xuống nướu răng, làm tăng nguy cơ tụt nướu, viêm nhiễm và làm tiêu biến phần xương nâng đỡ quanh chân răng. Thêm vào đó, việc cơ nhai hoạt động quá mức có thể gây đau đầu, đau cổ, căng mỏi vai gáy, thậm chí kéo theo ù tai hoặc chóng mặt.
Khái niệm 'phong nhiệt' trong Đông y bảo giám có thể được y học hiện đại diễn giải là tình trạng viêm do phản ứng căng thẳng, trạng thái quá hưng phấn của hệ thần kinh và rối loạn tuần hoàn máu. Trong khi đó, 'thấp độc' tương ứng với sự ứ đọng chất thải chuyển hóa do căng cơ kéo dài, phản ứng viêm vi thể, cùng tình trạng đau nhức cơ và suy giảm chức năng.
Nhìn chung, nghiến răng không đơn thuần là bệnh lý răng miệng riêng lẻ, mà là một hội chứng phức hợp gắn liền với phản ứng căng thẳng của toàn cơ thể. Y học hiện đại luôn nhấn mạnh rằng kiểm soát tốt căng thẳng là chìa khóa then chốt, không chỉ giúp bảo tồn răng và khớp hàm, mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.
Từ khóa bệnh liên quan
