Cơn đau buốt nghiêm trọng trong khoang miệng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh viêm nướu hoại tử lở loét cấp tính (ANUG). Bệnh lý này khởi phát do sự bùng phát quá mức của các vi khuẩn kỵ khí như Spirochetes và Prevotella intermedia. Tuy nhiên, căn nguyên sâu xa không chỉ nằm ở vi khuẩn, mà liên quan mật thiết đến thể trạng chung và hệ miễn dịch của cơ thể.
ANUG có thể ập đến bất ngờ ngay cả ở những người vốn giữ gìn vệ sinh răng miệng tốt, đặc biệt là khi cơ thể rơi vào trạng thái suy giảm miễn dịch. Những yếu tố nguy cơ hàng đầu gồm có căng thẳng mạn tính, thiếu hụt dinh dưỡng (nhất là vitamin C và vitamin nhóm B), thói quen hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, thiếu ngủ, cũng như nhiễm HIV hoặc mắc các bệnh lý suy giảm miễn dịch khác. Căng thẳng kích thích giải phóng cortisol, làm suy giảm chức năng của tế bào miễn dịch và thúc đẩy phản ứng viêm tiến triển mạnh hơn. Khi lá chắn phòng ngự suy yếu, các vi khuẩn thường trú trong khoang miệng sẽ mất kiểm soát, quay sang tấn công và làm hoại tử mô nướu răng.
Dấu hiệu nhận biết điển hình của ANUG là các ổ loét nướu gây đau đớn dữ dội. Bờ nướu xuất hiện các vết loét dạng lòng chảo, các mô xung quanh hoại tử và hình thành một lớp giả mạc màu xám trắng. Chính phần mô hoại tử này làm phát sinh mùi hôi miệng nặng nề và hiện tượng chảy máu nướu thường trực. Trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sốt, mệt mỏi rã rời, sưng hạch bạch huyết. Cơn đau dữ dội khiến việc ăn uống và vệ sinh răng miệng trở thành cực hình, từ đó dẫn đến thiếu hụt dưỡng chất và tạo thành một vòng xoắn bệnh lý luẩn quẩn.
Quá trình viêm này còn tác động trực tiếp đến hệ thần kinh. Khu vực nướu răng chịu sự chi phối của dây thần kinh sinh ba, nên khi ổ viêm lan rộng, các đầu mút thần kinh bị kích thích mạnh mẽ tạo ra cảm giác đau nhức khôn xiết. Đồng thời, các chất trung gian gây viêm như cytokine theo dòng máu lan đi khắp nơi, gây tác động tiêu cực đến nhiều cơ quan khác. Bệnh lý răng miệng này chính là hồi chuông cảnh báo cho sức khỏe của toàn bộ cơ thể.
Bởi vậy, ANUG là tình trạng tuyệt đối không được xem nhẹ. Nếu chậm trễ điều trị, bệnh có thể chuyển biến thành viêm nha chu mạn tính, hoặc nguy hiểm hơn, ổ nhiễm trùng khoang miệng có thể lan rộng toàn thân dẫn đến biến chứng đe dọa tính mạng như nhiễm trùng huyết. Sức khỏe răng miệng chính là tấm gương phản chiếu sức khỏe toàn thân. Lắng nghe và chủ động ứng phó trước những tín hiệu từ cơ thể là điều vô cùng cần thiết.
