Thưa quý độc giả thân mến, sau khi nghe câu chuyện về vị nhiệt trong Đông y bảo giám, quý vị có thấy lý do khiến mình trăn trở vì vấn đề nướu răng từ trước đến nay dường như hơi khác đi một chút không? Trong y học hiện đại, hiện tượng nướu phát triển phì đại bất thường sau khi dùng một số loại thuốc nhất định được gọi là phì đại nướu do thuốc (Drug-Induced Gingival Overgrowth, DIGO). Dù rất dễ bỏ qua và nghĩ rằng nướu chỉ hơi sưng một chút, nhưng trên thực tế bên trong cơ thể chúng ta đang diễn ra những thay đổi vô cùng phức tạp ở cấp độ tế bào.
Các loại thuốc gây bệnh tiêu biểu nhất bao gồm thuốc chẹn kênh canxi (Calcium Channel Blockers, CCBs) dùng trong điều trị tăng huyết áp, đặc biệt là các thuốc nhóm Amlodipine hoặc Nifedipine. Ngoài ra, thuốc ức chế miễn dịch Cyclosporine hoặc thuốc chống động kinh Phenytoin cũng có thể gây ra những triệu chứng này. Chúng ta hãy cùng xem xét cụ thể những loại thuốc này tác động như thế nào đến tế bào nướu răng.
Thứ nhất là sự tăng sinh quá mức của nguyên bào sợi (Fibroblast). Mô nướu được cấu tạo từ các nguyên bào sợi sản xuất ra các protein dạng sợi như collagen, nhưng một số loại thuốc nhất định lại thúc đẩy bất thường hoạt động của các nguyên bào sợi này. Giống như dây chuyền sản xuất của một nhà máy bị quá nhiệt dẫn đến mất kiểm soát, các chất nền ngoại bào (Extracellular Matrix, ECM) như collagen được tạo ra quá mức, làm cho mô nướu phì đại. Đồng thời, hoạt tính của các enzym phân giải collagen này bị ức chế khiến collagen đã tích tụ không được loại bỏ dễ dàng. Sự sản sinh tăng lên trong khi sự phân giải giảm đi khiến nướu ngày càng dày lên và phồng rộp. Điều này cuối cùng không chỉ che phủ răng gây mất thẩm mỹ, mà còn tạo môi trường dễ đọng cặn thức ăn, gây ra phản ứng viêm thứ phát.
Thứ hai là phản ứng viêm và sự thay đổi tính thấm mạch máu. Thuốc có thể tác động lên các vi mạch trong mô nướu làm gia tăng tính thấm mạch máu. Kết quả là các thành phần dịch trong máu thấm vào mô nướu gây phù nề và tạo ra phản ứng viêm mạn tính. Phản ứng viêm này làm cho nướu càng đỏ hơn, dễ xuất huyết dù chỉ với kích thích nhẹ. Ta có thể hiểu điều này cũng tương tự như bối cảnh vị nhiệt trong Đông y bảo giám tạo ra trạng thái viêm nóng trong cơ thể rồi bốc nhiệt lên nướu răng. Đó chính là hiện tượng hỏa bên trong biểu hiện ra ở nướu răng.
Thứ ba, các yếu tố di truyền và tình trạng vệ sinh khoang miệng ảnh hưởng lớn đến những phản ứng với thuốc này. Không phải tất cả mọi người dùng cùng một loại thuốc đều bị phì đại nướu. Những người mang kiểu gen nhất định có thể có độ phản ứng của mô nướu đối với thuốc cao hơn. Ngoài ra, ngay cả khi bản thân thuốc gây ra phì đại nướu, việc vệ sinh khoang miệng kém khiến mảng bám răng tích tụ sẽ làm cho tình trạng viêm thêm trầm trọng, khiến mức độ phì đại nướu trở nên nghiêm trọng hơn nhiều. Vi khuẩn trong mảng bám sẽ càng kích thích phản ứng viêm do thuốc tạo ra. Sự kết hợp của các yếu tố phức tạp này gây ra tình trạng phì đại nướu và xuất huyết đau đớn mà chúng ta gặp phải.
Vì vậy, nếu nướu bị sưng phồng và chảy máu sau khi uống thuốc, xin đừng tự trách mình rằng do bản thân đã có tuổi hay do mình không biết chăm sóc. Đó có thể là tín hiệu quan trọng do cơ thể gửi đến khi phản ứng với thuốc. Trong trường hợp này, nhất định phải trao đổi với bác sĩ kê đơn để thảo luận về khả năng điều chỉnh thuốc, đồng thời tìm kiếm phương pháp giúp nướu răng dễ chịu thông qua sự phối hợp giữa bác sĩ nha khoa và bác sĩ đông y. Mong quý vị hãy chăm sóc cơ thể mình thật chu đáo và tìm lại nướu răng khỏe mạnh.
