Khi bị căng thẳng, tại sao nướu răng lại sưng lên đầu tiên?

Y học hiện đại giải thích rõ ràng trí tuệ của Đông y bảo giám dưới nhiều góc nhìn khoa học như thần kinh học, nội tiết học, miễn dịch học. Khi bị căng thẳng, cơ thể chúng ta kích hoạt hệ thần kinh giao cảm cho phản ứng 'chiến đấu hay bỏ chạy' (fight or flight), đồng thời tiết ra một lượng lớn hormone gây căng thẳng là cortisol thông qua trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận. Cortisol này có tác dụng ức chế viêm trong ngắn hạn, nhưng nếu tiết ra liên tục do căng thẳng mãn tính, nó sẽ làm rối loạn hệ thống miễn dịch, khiến sức đề kháng chống lại nhiễm khuẩn trong khoang miệng suy giảm đáng kể. Nướu răng là mô giàu mạch máu. Khi nồng độ cortisol tăng cao, tính thấm của mạch máu nướu răng tăng lên khiến phản ứng viêm dễ dàng bị kích hoạt. Ngoài ra, cortisol làm tăng tiết cytokine gây viêm (ví dụ: IL-1β, TNF-α, IL-6), thúc đẩy hoạt tính của các enzym phá hủy mô nướu (matrix metalloproteinase). Điều này đẩy nhanh quá trình phá hủy xương nâng đỡ răng (xương ổ răng), khiến răng lung lay và cuối cùng có thể rụng. Đây là điểm hoàn toàn tương đồng với quan điểm chức năng thận suy giảm làm răng yếu đi trong Đông y bảo giám. Không chỉ vậy, căng thẳng còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường vi sinh vật trong khoang miệng. Căng thẳng làm giảm tiết nước bọt dẫn đến chứng khô miệng, tạo điều kiện thúc đẩy vi khuẩn có hại gây sâu răng và các bệnh về nướu tăng sinh. Hơn nữa, sự bất an do căng thẳng dễ gây ra tật nghiến răng (nghiến răng, siết chặt răng), tạo áp lực cơ học quá mức lên răng và nướu răng, làm trầm trọng thêm tổn thương mô nướu và khiến phản ứng viêm càng thêm sâu sắc. Tình trạng giảm lưu lượng máu đến nướu răng do co mạch cũng cản trở việc cung cấp dinh dưỡng và đào thải chất cặn bã, trở thành yếu tố làm giảm khả năng phục hồi của nướu răng. Tóm lại, căng thẳng thực hiện một cuộc tấn công tổng lực làm suy yếu hệ miễn dịch, khuếch đại phản ứng viêm và biến đổi cả môi trường trong khoang miệng, khiến nướu răng phát bệnh. Giờ đây khi nướu răng đau, có lẽ bạn sẽ có tâm lý muốn vỗ về bản thân rằng 'mình đã vất vả quá rồi'.