Gần đây, các nhà khoa học đã dùng thuật ngữ y học hiện đại để làm sáng tỏ trí tuệ trong Đông y bảo giám. Thủ phạm gây ra ợ nóng, đau ngực, cảm giác vướng họng chính là trào ngược axit dạ dày, và bệnh này được gọi là bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD). Giữa thực quản và dạ dày của chúng ta có một cơ vòng đóng vai trò như người gác cổng mang tên cơ thắt thực quản dưới (LES), rắc rối bắt đầu xuất hiện khi cánh cửa này suy yếu hoặc mở ra thường xuyên một cách bất thường, khiến axit dạ dày tràn ngược vào thực quản.
Axit dạ dày bình thường có tính axit mạnh giúp khử trùng dạ dày và hỗ trợ tiêu hóa, nhưng đối với niêm mạc thực quản vốn không có lớp màng bảo vệ như dạ dày, nó lại là tác nhân kích thích mang tính tổn hại. Thực quản tiếp xúc lặp đi lặp lại với axit dạ dày sẽ bị viêm và tổn thương, điều này gây ra ợ nóng, đau nhói từng cơn, thậm chí dẫn đến biến đổi giọng nói, ho mạn tính, hoặc cảm giác vướng họng.
Hiện tượng này có sự đan xen của những tương tác phức tạp giữa hệ thần kinh và hệ nội tiết. Ví dụ, căng thẳng ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự chủ làm tăng tiết axit dạ dày, đồng thời làm giảm nhu động đường tiêu hóa, khiến thức ăn ứ trệ trong dạ dày có khả năng cao hơn. Ngoài ra, hormone căng thẳng cortisol làm trầm trọng thêm phản ứng viêm và khiến thần kinh cảm giác thực quản trở nên quá mẫn cảm, khiến bạn cảm nhận cơn đau rõ rệt hơn dù chỉ với kích thích nhỏ. Vào ban đêm, lượng nước bọt tiết ra giảm làm suy giảm khả năng trung hòa axit dạ dày bị trào ngược, cộng với tư thế nằm khiến tình trạng trào ngược có thể nặng hơn, nên các triệu chứng về đêm rất thường hay xuất hiện.
Béo phì cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng gây viêm thực quản trào ngược, khi lượng mỡ bụng nhiều sẽ chèn ép dạ dày, tạo môi trường khiến axit dạ dày dễ trào ngược lên thực quản. Một số loại thực phẩm cụ thể như đồ ăn nhiều dầu mỡ, cà phê, sô-cô-la, đồ uống có ga có thể làm giãn cơ thắt thực quản dưới hoặc kích thích tiết axit dạ dày, làm bệnh tình thêm trầm trọng. Như vậy, trào ngược axit dạ dày vượt ra ngoài chứng khó tiêu đơn thuần, nó đã trở thành một căn bệnh kinh niên của con người hiện đại và là vấn đề mang tính toàn thân ảnh hưởng đến thói quen ăn uống, lối sống, khả năng quản lý căng thẳng, thậm chí cả vóc dáng. Không chỉ dừng lại ở việc ức chế triệu chứng, điều quan trọng là phải cắt đứt vòng luẩn quẩn này thông qua việc cải thiện tận gốc các thói quen sinh hoạt.
