Ho khan, rát họng, cảm giác dị vật kéo dài khó có thể chỉ xem là di chứng cảm lạnh thông thường, mà y học hiện đại cũng cần xem xét kết hợp nhiều nguyên nhân khác nhau. Đặc biệt, cơn ho kéo dài trên 8 tuần được phân loại là 'ho mạn tính' và cần được chẩn đoán chuẩn xác. 'Phế nhiệt' và 'vị hỏa' được đề cập trong Đông y bảo giám có thể giải thích liên hệ với nhiều cơ chế trong y học hiện đại.
Thứ nhất, 'vị hỏa (胃火)' có thể xem là có liên quan mật thiết chủ yếu đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc đặc biệt là trào ngược thanh quản họng (LPR). Axit dạ dày vượt qua thực quản trào ngược lên tận thanh quản và hầu, gây ra tình trạng viêm mạn tính ở niêm mạc. Axit dạ dày và pepsin bị trào ngược trực tiếp làm tổn thương niêm mạc họng, kích thích các thụ thể ho và tạo ra phản xạ ho liên tục. Trong trường hợp này, ho thường đi kèm với các triệu chứng như cảm giác vướng họng, khàn giọng và thường xuyên hắng giọng. Đặc biệt, khác với GERD thông thường, LPR có thể không xuất hiện triệu chứng điển hình như ợ chua nóng rát nên khó chẩn đoán, người bệnh thường hoàn toàn không nghĩ rằng mình ho là do trào ngược axit dạ dày. Điều này tương tự như việc 'vị hỏa' âm thầm làm phiền cổ họng mà không biểu hiện rõ ra ngoài trong Đông y bảo giám.
Thứ hai, 'phế nhiệt' có thể liên hệ với tình trạng viêm đường thở mạn tính hoặc chảy dịch mũi sau (Post-nasal drip). Hiện tượng chảy dịch mũi sau khiến dịch nhầy liên tục chảy từ mũi xuống thành sau họng do viêm mũi dị ứng hay viêm xoang là một trong những nguyên nhân phổ biến kích thích niêm mạc hầu thanh quản, gây ho mạn tính và cảm giác vướng họng. Ngoài ra, trong trường hợp mắc các bệnh hô hấp mạn tính như hen suyễn hoặc viêm phế quản mạn tính, phản ứng viêm dai dẳng trong phế quản làm tăng tính nhạy cảm của các thụ thể ho, từ đó có thể khởi phát cơn ho. Tình trạng viêm mạn tính này kích hoạt hệ miễn dịch và thúc đẩy tiết các cytokine gây viêm, có thể tạo ra trạng thái giống như làm gia tăng 'nhiệt' trong cơ thể chúng ta.
Thứ ba là tính tăng nhạy cảm thần kinh. Nhiều bệnh nhân ho mạn tính gặp phải triệu chứng này do tính tăng nhạy cảm của thụ thể ho hoặc dây thần kinh thanh quản mà không hề có bệnh nền đặc biệt nào. Giống như chiếc công tắc báo động trong cơ thể chúng ta trở nên quá nhạy cảm, dễ dàng reo lên trước cả những kích thích rất nhỏ. Các yếu tố tinh thần như căng thẳng, lo âu, làm việc quá sức cũng tác động lên hệ thần kinh, hạ thấp ngưỡng của thụ thể ho và làm cơn ho thêm trầm trọng. Điều này rất tương đồng với quan điểm trong y học cổ truyền Hàn Quốc rằng các yếu tố cảm xúc như 'thất tình (七情)' phá vỡ sự cân bằng của ngũ tạng lục phủ và sinh ra bệnh tật.
Suy cho cùng, 'phế nhiệt' và 'vị hỏa' trong Đông y bảo giám có thể được hiểu theo y học hiện đại như một khái niệm bao hàm kết hợp nhiều nguyên nhân khác nhau như trào ngược dạ dày thực quản, viêm mạn tính và tính tăng nhạy cảm thần kinh. Thay vì chỉ ức chế triệu chứng đơn thuần, việc tìm ra nguyên nhân gốc rễ kết hợp cải thiện thói quen sinh hoạt và điều trị phù hợp là vô cùng quan trọng. Hiểu rõ và chăm sóc chu đáo những tín hiệu của cơ thể chính là con đường khôn ngoan để thoát khỏi nỗi khổ của cơn ho mạn tính, giống như lời khuyên ấm áp mà cả y học hiện đại lẫn Đông y bảo giám cùng nhắn gửi.
