Hiện nay, nhiều người đến phòng khám Đông y với lời than phiền về cảm giác ‘nhói sau gáy’. Y học hiện đại xác định phần lớn các cơn đau cổ vai mạn tính này xuất phát từ ‘hội chứng đau cân cơ (Myofascial Pain Syndrome, MPS)’. Đây là tình trạng khởi phát khi xuất hiện điểm kích hoạt (Trigger Point) trên mạc, lớp màng mỏng bao bọc quanh cơ. Điểm kích hoạt đau này có thể sờ thấy dưới dạng một dải căng hoặc nút thắt nhỏ, ấn vào thấy đau nhức dữ dội và đôi khi còn gây ra ‘đau quy chiếu (Referral Pain)’ lan đến vùng khác. Điển hình như khi ấn vào một điểm nhất định trên vai, cơn đau lại nhói lên ở thái dương hoặc quanh hốc mắt.
Hội chứng đau cân cơ không chỉ đơn thuần nảy sinh do ‘vận động cơ bắp quá độ’. Bệnh là hệ quả phối hợp từ các thói quen sai tư thế kéo dài như tật đầu nhô về phía trước, vai tròn, đi kèm áp lực tinh thần quá mức, thiếu ngủ, mất cân bằng dinh dưỡng và bất ổn về tâm lý. Khi căng thẳng, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích mạnh làm mạch máu co lại và các thớ cơ co cứng, gây trở ngại cho việc cung cấp máu tới cơ bắp, đồng thời thúc đẩy các chất gây đau ứ đọng. Toàn bộ cơ thể như đông cứng lại trước tình huống khẩn cấp. Lúc này, hệ thần kinh phản ứng quá mẫn với cơn đau khiến trương lực cơ gia tăng, tạo nên vòng luẩn quẩn cản trở tuần hoàn máu.
Sự hình thành điểm kích hoạt đau còn được sáng tỏ qua ‘giả thuyết khủng hoảng năng lượng’, xảy ra khi lượng oxy cấp vào cơ sụt giảm và các chất cặn bã lắng đọng. Tế bào cơ mất khả năng tạo năng lượng hiệu quả, rơi vào trạng thái co rút liên tục khiến mức độ cảm thụ đau tăng cao, lặp lại vòng xoắn bệnh lý. Ngoài ra, việc xử lý cảm giác đau của hệ thần kinh trung ương cũng bị xáo trộn, dẫn tới hiện tượng ‘nhạy cảm trung ương (Central Sensitization)’, khiến cơ thể cảm nhận đau đớn dữ dội hơn trước những kích thích rất nhỏ. Điều này lý giải vì sao cơn đau càng kéo dài mạn tính thì càng trở nên nhạy cảm và lan tỏa trên diện rộng.
Bởi vậy, chữa trị hội chứng đau cân cơ không dừng lại ở việc xoa dịu vùng đau cục bộ, mà cần một cách tiếp cận đa chiều bao gồm chăm sóc thể trạng toàn thân, giải tỏa căng thẳng và điều chỉnh nếp sống thường nhật. Khái niệm ‘tuần hoàn khí huyết’ và ‘tích tụ chất cặn bã’ trong Đông y bảo giám hoàn toàn tương đồng với hiện tượng suy giảm cung cấp máu, tích tụ chất gây viêm và phản ứng quá mẫn của hệ thần kinh trong y học hiện đại. Đây là những tín hiệu cảnh báo của cơ thể mà chúng ta không nên xem nhẹ.
