Vùng cổ của cơ thể là một cấu trúc vô cùng phức tạp và tinh xảo, cấu tạo từ 7 đốt sống cổ, các đĩa đệm nối giữa chúng cùng hệ thống dây chằng và cơ bắp chằng chịt. Các đốt sống cổ xếp chồng lên nhau như một tòa tháp, vừa nâng đỡ trọng lượng đầu vừa cho phép cử động linh hoạt. Tuy nhiên, nếu đốt sống cổ bị giữ ở tư thế bất thường suốt đêm, nhiều vấn đề có thể nảy sinh.
Phổ biến nhất chính là tình trạng 'căng cơ'. Độ cao gối hoặc tư thế ngủ sai khiến các cơ xung quanh cổ như cơ thang, cơ ức đòn chũm, cơ nâng vai, cơ bậc thang bị căng cứng quá mức liên tục. Khi các cơ này co thắt kéo dài, các 'điểm kích hoạt' vốn là nguyên nhân của 'hội chứng đau cân cơ' rất dễ hình thành. Điểm kích hoạt gây ra cơn đau nhức dữ dội và đau khi ấn mà dân gian thường gọi là 'trẹo cổ', đôi khi còn dẫn đến đau quy chiếu như đau đầu hoặc tê bì cánh tay. Dù bạn có vô thức trở mình trong lúc ngủ, những khối cơ đã căng cứng sâu vẫn không thể thả lỏng suốt đêm và kéo dài cảm giác ê ẩm đến tận sáng hôm sau.
Hiện tượng chèn ép thần kinh cũng là một vấn đề quan trọng. Đi qua giữa các đốt sống cổ là các dây thần kinh trọng yếu nối từ não đến cánh tay và bàn tay, nên tư thế ngủ không phù hợp có thể chèn ép các rễ thần kinh này. Chẳng hạn, khi nằm nghiêng gối đầu lên tay hoặc kê gối quá cao khiến cổ bị gập mạnh sang bên, rễ thần kinh cổ C5~C7 có thể bị chèn ép, dẫn đến triệu chứng tê tay hoặc dị cảm ở các ngón tay vào buổi sáng. Tình trạng chèn ép thần kinh này không dừng lại ở cảm giác đau đớn mà còn ảnh hưởng đến hệ thống dẫn truyền thần kinh, gây ra sự khó chịu mạn tính.
Phản ứng viêm xuất hiện khi tư thế ngủ không tốt cũng là điều không thể bỏ qua. Đĩa đệm hoặc dây chằng chịu áp lực liên tục sẽ xuất hiện các vi tổn thương, và cơ thể tạo ra phản ứng viêm để chữa lành. Phản ứng viêm diễn ra suốt đêm này chính là thủ phạm gây sưng, nóng và đau ở vùng cổ khi thức dậy. Nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể thúc đẩy quá trình thoái hóa đĩa đệm cột sống cổ, thậm chí dẫn đến thoát vị đĩa đệm ở trường hợp nặng.
Vậy tại sao chiếc 'gối' lại quan trọng? Vai trò chính của gối là duy trì đường cong chữ C tự nhiên của đốt sống cổ trong suốt giấc ngủ. Khi nằm nghiêng, gối cần có độ cao tương đương với độ rộng của vai; còn khi nằm ngửa, chiều cao lý tưởng là nâng nhẹ phần đầu và nâng đỡ vừa vặn đường cong của cổ. Gối quá cao khiến cổ gập quá mức về phía trước, biến đường cong chữ C thành chữ C ngược, trong khi gối quá thấp khiến cổ bị ngửa ra sau, đều tạo gánh nặng cho đốt sống cổ. Đặc biệt, tư thế nằm sấp làm cổ phải quay ngoắt sang một bên cực độ, gây áp lực nghiêm trọng lên đốt sống cổ cùng các mạch máu và dây thần kinh xung quanh, do đó bạn nên tránh tư thế này.
Nhìn chung, đau cổ buổi sáng không đơn thuần chỉ là chuyện nhỏ do 'ngủ sai tư thế'. Đó là tín hiệu quan trọng phản ánh những áp lực mà đốt sống cổ cùng các mô xung quanh – bệ đỡ cốt lõi của cơ thể – đã phải gánh chịu suốt đêm khi bạn ngủ. Việc chăm sóc tốt vùng cổ, vốn là đường dẫn truyền thần kinh nối liền não bộ, tủy sống và toàn bộ cơ thể, không chỉ giúp giảm đau mà còn là yếu tố thiết yếu để nâng cao sức khỏe tổng thể và chất lượng cuộc sống.
