Bụng khó chịu thì lưng cũng đau? Mối liên hệ tiềm ẩn giữa vấn đề tiêu hóa và đau lưng

Vậy y học hiện đại giải thích cái nhìn sâu sắc này của Đông y bảo giám như thế nào? Đúng vậy, y học hiện đại cũng thừa nhận thông qua khái niệm đau quy chiếu, rằng vấn đề ở cơ quan nội tạng có thể biểu hiện thành cơn đau ở một vị trí hoàn toàn khác. Đặc biệt, đau lưng do bệnh cơ quan tiêu hóa là một trong những triệu chứng mà nhiều bệnh nhân tìm đến tôi hay than phiền; điều này xuất phát từ sự phức tạp về mặt thần kinh học trong cơ thể chúng ta. Hệ thần kinh của chúng ta có thể chia làm hai loại lớn: thần kinh soma phụ trách cảm giác từ da, cơ bắp, khớp... và thần kinh nội tạng phụ trách cảm giác từ các cơ quan bên trong như dạ dày, tim, phổi... Có những điểm giao nhau ở tủy sống nơi hai loại thần kinh này gặp nhau; tại đây, khi tín hiệu đau từ thần kinh nội tạng hòa lẫn với tín hiệu của thần kinh soma rồi truyền lên não, não bộ có thể nhận định sai nguồn gốc thực sự của cơn đau. Vì vậy mới xuất hiện hiện tượng vấn đề ở dạ dày lại có cảm giác như đau cơ vùng lưng. Hãy cùng xem xét các trường hợp cụ thể hơn. Đầu tiên là các bệnh lý như viêm thực quản trào ngược hay viêm dạ dày. Khi thực quản hoặc vị bị kích thích do viêm, tín hiệu đau này có thể truyền theo dây thần kinh gai sống đến vùng ngực và lưng. Đặc biệt ở bệnh viêm thực quản trào ngược, cơn đau từ thực quản không chỉ xuất hiện ở vùng thượng vị mà còn có thể biểu hiện thành cảm giác ê ẩm, nóng rát ở giữa hai xương bả vai hoặc vùng giữa lưng, tức vùng hạch giao cảm ngực T4-T8. Viêm dạ dày thường đi kèm đau vùng thượng vị và lan sang phía trong xương bả vai trái hoặc vùng giữa lưng. Điều này xảy ra do đường đi của thần kinh giao cảm phân bố ở dạ dày và thực quản liên kết với các phân đoạn tủy sống tương ứng. Tiếp theo, bệnh sỏi mật hoặc viêm túi mật cũng có thể gây đau lưng. Khi túi mật bị viêm hoặc sỏi mật làm tắc đường mật gây đau đớn, thường cơn đau sẽ xuất hiện ở bụng trên bên phải, nhưng rất hay lan lên vai phải hoặc lưng, đặc biệt là vùng dưới xương bả vai phải. Lý do là tín hiệu đau của túi mật đi qua thần kinh hoành và liên kết với dây thần kinh cổ C3-C5 cùng dây thần kinh ngực (T5-T9). Nghiêm trọng hơn là viêm tụy. Viêm tụy có đặc trưng là cơn đau khởi phát từ vùng thượng vị và lan dữ dội ra toàn bộ lưng, đặc biệt là phía trên thắt lưng. Cơn đau dữ dội đến mức thường có xu hướng dịu bớt khi cúi gập người về phía trước. Tụy nằm ở phía sau dạ dày và liên kết chặt chẽ với dây thần kinh ngực (T5-T10), do đó đau quy chiếu về phía lưng xuất hiện rất mạnh mẽ. Cơn đau lưng do các bệnh tiêu hóa này rất dễ bị nhầm lẫn với đau cơ đơn thuần hay vấn đề cột sống. Vì thế nhiều người thấy đau lưng đi khám, chụp tia X hay chụp cộng hưởng từ đều nhận kết quả bình thường và cảm thấy vô cùng bế tắc. Thực chất, đây không phải là tổn thương cấu trúc ở lưng mà là tín hiệu phát ra từ bên trong bụng. Hơn nữa, căng thẳng mạn tính ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự chủ, làm chức năng dạ dày suy giảm trầm trọng hơn và hạ thấp ngưỡng đau của ruột, khiến cảm nhận đau quy chiếu càng trở nên nặng nề. Cơ chế này còn được giải thích qua vấn đề của trục ruột não; căng thẳng làm cản trở nhu động dạ dày ruột và ức chế tiết dịch tiêu hóa dẫn đến khó tiêu mạn tính, từ đó tạo thành vòng luẩn quẩn tiếp tục gây ra đau lưng. Giờ thì bạn đã hiểu đau lưng không đơn thuần chỉ là vấn đề của riêng tấm lưng rồi chứ? Cơ thể chúng ta thực sự kết nối với nhau một cách tinh vi đến kinh ngạc.