Lưng đau như thiêu đốt kèm phát ban? Bệnh zona, cần can thiệp sớm từ giai đoạn đầu

Bệnh zona với biểu hiện đau rát như lửa đốt ở lưng và xuất hiện phát ban dạng dải xảy ra do sự tái hoạt động virus varicella-zoster (VZV). Với những người từng mắc thủy đậu khi còn nhỏ, loại virus này không biến mất mà ẩn náu trong các hạch thần kinh (dorsal root ganglia) gần tủy sống, đợi khi hệ miễn dịch suy yếu sẽ thức tỉnh trở lại. Giống như một loại virus ở trạng thái ngủ đông chỉ chờ đợi thời cơ để bắt đầu hoạt động. Khi virus này tái hoạt động, nó gây viêm và đau dọc theo vùng da do dây thần kinh đó chi phối, tức phân đoạn da (dermatome). Ban đầu, các triệu chứng tiền triệu như đau, ngứa, châm chích xuất hiện mà chưa có phát ban, vài ngày sau các đốm đỏ và mụn nước xếp thành hình dải sẽ lộ rõ. Những mụn nước này dần hóa mủ rồi đóng vảy, hồi phục sau 2 đến 4 tuần, nhưng vấn đề lớn nhất là cơn đau. Đây là chứng đau dây thần kinh do tổn thương thần kinh, thường được mô tả như kim châm, dao cắt sắc lẹm, hoặc cảm giác nóng rát như lửa đốt. Thậm chí có thể đi kèm tình trạng loạn cảm đau khi chỉ cần chạm nhẹ vào vạt áo cũng thấy đau đớn dữ dội, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống của người bệnh. Nguy cơ mắc bệnh đặc biệt cao ở người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, bệnh nhân ung thư, người dùng thuốc ức chế miễn dịch và những người bị suy giảm miễn dịch; căng thẳng tột độ cũng làm xáo trộn hệ thống miễn dịch và thúc đẩy tái hoạt động virus. Việc chẩn đoán và điều trị sớm vô cùng quan trọng, việc sử dụng thuốc kháng vi-rút trong vòng 72 giờ sau khi khởi phát triệu chứng sẽ giúp ức chế nhân lên của virus và hỗ trợ rất nhiều trong việc ngăn ngừa biến chứng. Nếu bỏ lỡ thời điểm điều trị hoặc tổn thương thần kinh quá nặng, bệnh có thể tiến triển thành đau thần kinh sau zona (Postherpetic Neuralgia, PHN), khiến người bệnh phải chịu đựng đau đớn trong nhiều tháng đến nhiều năm. Bệnh zona quanh mắt có thể làm mất thị lực, zona quanh tai có thể gây liệt mặt hoặc suy giảm thính lực cùng nhiều biến chứng khác, do đó khi có dấu hiệu nghi ngờ, điều quan trọng là không được chần chừ mà phải đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị chính xác. Tiêm vắc xin phòng bệnh zona cũng là một biện pháp khôn ngoan đáng cân nhắc. Chúng ta cần chú ý lắng nghe tín hiệu mạnh mẽ này từ hệ thần kinh và hệ miễn dịch của cơ thể.