Trong Đông y bảo giám, triệu chứng khó thở và thở khò khè được gọi là ‘suyễn’. Khái niệm này không chỉ đơn thuần là hụt hơi, mà mô tả trạng thái thở dốc nhọc nhằn như thể phải lặn xuống tận đáy giếng sâu để múc từng gáo nước lên. Đông y bảo giám giải thích chứng suyễn này bằng cụm từ ‘phế thực’. Ở đây, ‘thực’ có nghĩa là khí bị tắc nghẽn hoàn toàn khiến tạng phủ không thể thực hiện đúng chức năng. Tương tự như màng lọc máy lọc không khí bám đầy bụi bẩn gây nghẹt thở, đây là trạng thái phế khí bị ứ trệ quá mức khiến luồng khí không thể lưu thông thông suốt. Khi phế khí bị tắc nghẽn, nhịp thở sẽ trở nên gấp gáp, cánh mũi phập phồng, thậm chí phát ra tiếng khò khè. Quả là một mô tả vô cùng chuẩn xác.
Đông y bảo giám chỉ ra một trong những thủ phạm chính gây ra tình trạng ứ trệ ở phế là ‘đàm’. Đàm là chất cặn bã nhớt và đục sinh ra bên trong cơ thể, bám vào phế và phế quản giống như cặn bẩn tích tụ trong đường ống rỉ sét, cản trở luồng không khí lưu thông. Đàm này chủ yếu hình thành do tỳ vị, cơ quan tiêu hóa, bị suy yếu. Khi lượng ẩm dư thừa tích tụ trong cơ thể không được đào thải hợp lý, nó sẽ biến thành đàm đục ngầu tựa như bầu không khí ẩm ướt sau cơn mưa. Đàm này nghịch lên phế làm tắc nghẽn phế khí, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý khiến việc hít thở càng trở nên khó khăn hơn.
Ngoài ra, phế chủ về ‘khí’ của cơ thể và đảm nhiệm vai trò hít vào, trong khi tạng ‘thận’ chịu trách nhiệm nạp và giữ nguồn khí đó xuống sâu tận vùng bụng dưới. Do đó, khi hen suyễn kéo dài và trở thành mạn tính, không chỉ có vấn đề ở phế mà ngay cả thận khí cũng bị suy yếu, khiến lực để hít sâu và thở ra đều không còn đủ. Đông y bảo giám nhìn nhận rằng phế, tỳ vị và thận có mối liên hệ hữu cơ mật thiết với nhau để duy trì một hơi thở khỏe mạnh. Thay vì chỉ dập tắt cơn ho đơn thuần, trí tuệ này nổi bật ở việc điều hòa cân bằng toàn thân để xử lý tận gốc nguyên nhân gây bệnh.
