Cảm giác tim như muốn vỡ tung và nghẹt thở đột ngột? Cơn hoảng loạn không chỉ riêng bạn phải trải qua

Cơn hoảng loạn tựa như một vị khách ghé thăm không báo trước, là một dạng rối loạn lo âu đi kèm cảm giác sợ hãi tột cùng cùng nhiều triệu chứng thể chất ngay cả trong hoàn cảnh không có mối nguy hiểm nào. Cảm giác 'như sắp chết' hoàn toàn không phải lời phóng đại. Nguyên nhân là do não bộ kích hoạt quá mức hệ thống ứng phó khẩn cấp 'chiến đấu hay bỏ chạy' hệt như đang đối mặt hiểm nguy thực tế. Vùng hạch hạnh nhân trong não bộ là trung tâm cốt lõi xử lý cảm xúc, đặc biệt là nỗi sợ hãi; trong cơn hoảng loạn, hạch hạnh nhân phản ứng quá nhạy cảm ngay cả với kích thích nhỏ, gióng lên hồi chuông cảnh báo khẩn cấp cho toàn bộ não bộ. Khi hồi chuông này vang lên, cơ thể kích hoạt cực độ nhánh thần kinh giao cảm thuộc hệ thần kinh tự chủ. Tim đập dồn dập (nhịp tim nhanh), huyết áp tăng cao, hơi thở trở nên nông và gấp (tăng thông khí). Cơ bắp căng cứng, tay chân tê dại hoặc lạnh ngắt, mồ hôi có thể tuôn ra như mưa. Những biểu hiện thể chất này là quá trình cơ thể dồn toàn bộ năng lượng lên mức tối đa để sẵn sàng đương đầu với mối đe dọa thực tế. Thế nhưng, vấn đề nằm ở chỗ mọi phản ứng lại diễn ra mà không hề có nguy cơ thực sự nào, chỉ là sự vận hành sai lệch của não bộ trước một 'nguy cơ giả định'. Hiện tượng này liên quan mật thiết đến sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh trong não, chẳng hạn như GABA và serotonin giúp điều hòa lo âu, cùng sự tiết quá mức norepinephrine làm tăng trạng thái tỉnh táo. Hơn nữa, khi chúng ta diễn giải những triệu chứng thể chất này thành 'chuyện cực kỳ tồi tệ đang xảy ra', nỗi sợ hãi sẽ bị khuếch đại, tạo thành một vòng xoáy luẩn quẩn. Việc hiểu lầm đau ngực là đột quỵ tim, chóng mặt là đột quỵ, khó thở là ngạt thở khiến cho nỗi sợ cái chết đạt đến đỉnh điểm. Trạng thái này được gọi là 'suy nghĩ thảm kịch hóa', một đặc điểm then chốt của cơn hoảng loạn. Não bộ sẽ ghi nhớ trải nghiệm sợ hãi mãnh liệt này và tạo nên 'phản xạ có điều kiện về nỗi sợ' khi nhận diện các tình huống hoặc cảm giác cơ thể tương tự như một mối đe dọa, từ đó kích hoạt cơn hoảng loạn tiếp theo. Từ đây, 'lo âu chờ đợi' vì sợ cơn hoảng loạn tái phát xuất hiện, dẫn đến hệ quả thu hẹp cuộc sống sinh hoạt thường nhật. Vì vậy, cơn hoảng loạn không phải là căn bệnh chỉ xảy ra ở những người yếu đuối hay kỳ lạ. Đây chỉ là sự nhầm lẫn tạm thời trong quá trình truyền tín hiệu giữa não bộ và cơ thể, là tình trạng có thể giải thích rõ ràng bằng khoa học và hoàn toàn kiểm soát được. Việc tự vỗ về bản thân 'đây không phải lỗi của mình' chính là bước đi đầu tiên của quá trình hồi phục.