Thưa quý người bệnh thân yêu, khi nhìn nhận các khái niệm 'ứ huyết' và 'khí trệ' trong Đông y bảo giám dưới lăng kính y học hiện đại, có rất nhiều điểm tương đồng đến mức kinh ngạc. Đặc biệt, căn bệnh mang tên 'thuyên tắc phổi' (Pulmonary Embolism, PE) là một ví dụ tiêu biểu cho thấy trí tuệ của Đông y bảo giám đã vượt thời gian như thế nào. Thuyên tắc phổi đúng nghĩa là một căn bệnh rất nguy hiểm khi một phần hoặc toàn bộ động mạch phổi bị bít tắc bởi huyết khối. Bệnh chủ yếu xảy ra khi huyết khối hình thành ở các tĩnh mạch sâu ở chân bong ra, theo lưu lượng máu qua tim rồi trôi vào làm tắc nghẽn động mạch phổi. Tình trạng này giống như một chiếc xe tải khổng lồ đột ngột chen ngang trên đường cao tốc và gây ra tắc nghẽn giao thông.
Huyết khối này cản trở dòng máu đến phổi, khiến mô phổi không nhận được oxy và gây quá tải cho tim. Do đó, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau ngực đột ngột, khó thở dữ dội, ho, chóng mặt, và trong trường hợp nặng có thể ho ra đờm lẫn máu. Tình trạng khó thở xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi và thường nặng hơn khi nằm, khiến bệnh nhân phải chịu đựng nỗi đau mất ngủ suốt đêm. Mức độ nguy hiểm của thuyên tắc phổi không chỉ dừng lại ở sự khó chịu thông thường, mà nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến tử vong. Trên thực tế, thuyên tắc phổi được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đột tử.
Liệu đây có phải là căn bệnh có thể xảy đến với bất kỳ ai? Không hẳn, bệnh có một số yếu tố nguy cơ. Các trường hợp điển hình bao gồm: không thể vận động trong thời gian dài như sau các chuyến bay dài hoặc sau phẫu thuật, mang thai và sinh nở, dùng thuốc tránh thai đường uống, ung thư, và một số bệnh di truyền nhất định. Bạn nhất định phải nhớ rằng các triệu chứng của huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) như sưng phù, tê bì hoặc đau nhức ở chân có thể là dấu hiệu báo trước của thuyên tắc phổi. Bởi đó là tín hiệu cảnh báo rằng huyết khối hình thành ở chân có thể di chuyển lên phổi bất cứ lúc nào.
Nếu nghi ngờ thuyên tắc phổi, bạn phải đến phòng cấp cứu ngay lập tức mà không được chậm trễ. Việc chẩn đoán được thực hiện thông qua chụp cắt lớp vi tính mạch máu lồng ngực (CTPA), xạ hình thông khí và tưới máu phổi, siêu âm tim, và xét nghiệm máu (D-dimer) cũng là một manh mối quan trọng. Về điều trị, bác sĩ sẽ dùng thuốc chống đông để ngăn huyết khối phát triển lớn hơn hoặc hình thành mới, và có thể cân nhắc liệu pháp tiêu sợi huyết để làm tan khối huyết đã hình thành. Đôi khi, phẫu thuật được tiến hành để trực tiếp loại bỏ huyết khối, hoặc can thiệp đặt lưới lọc để ngăn huyết khối di chuyển lên phổi.
Giống như Đông y bảo giám từng cảnh báo 'ứ huyết' là căn nguyên của muôn bệnh, y học hiện đại cũng đã chứng minh một cách khoa học rằng 'huyết khối' là mối đe dọa nghiêm trọng đến đường sống của cơ thể chúng ta. Thay vì chỉ nghĩ đơn giản là máu bị ứ cục, điều quan trọng nhất là nhận thức được hệ thống tuần hoàn máu của chúng ta tinh vi và quan trọng đến mức nào để chủ động chăm sóc từ sớm. Cơ thể luôn gửi tín hiệu cho chúng ta. Xin đừng phớt lờ mà hãy lắng nghe những tín hiệu nhỏ bé ấy.
