Có bao giờ bạn cố gắng ăn uống lành mạnh bằng cách nạp thật nhiều rau củ và ngũ cốc nguyên hạt nhưng bụng vẫn luôn khó chịu? Dưới góc nhìn y học hiện đại, điều này liên quan mật thiết đến hội chứng tiêu thụ quá nhiều chất xơ. Chất xơ được chia thành hai nhóm chính là chất xơ hòa tan và chất xơ không hòa tan, cả hai đều là những chất dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể. Chất xơ hòa tan tan trong nước biến thành dạng gel giúp điều hòa đường huyết và giảm cholesterol, trong khi chất xơ không hòa tan làm tăng thể tích phân, thúc đẩy nhu động ruột và phòng ngừa táo bón. Tuy nhiên, đúng như câu nói cái gì quá cũng không tốt, nạp quá nhiều chất xơ lại có thể trở thành gánh nặng cho cơ thể.
Đặc biệt, chất xơ không hòa tan không bị tiêu hóa mà đi qua ruột rồi được lên men bởi vi sinh vật đường ruột, qua đó sinh ra lượng lớn khí như hydro, metan, carbon dioxide. Những người có chức năng ruột yếu hoặc mắc hội chứng ruột kích thích có thể bị tăng cảm giác chướng bụng, đau bụng, ậm ạch, thậm chí làm nặng thêm tình trạng tiêu chảy hoặc táo bón do lượng khí này. Ngoài ra, dư thừa chất xơ còn cản trở sự hấp thu các chất dinh dưỡng khác. Các khoáng chất như sắt, canxi, kẽm khi liên kết với chất xơ sẽ bị đào thải ra ngoài cơ thể dẫn đến thiếu hụt dưỡng chất, đồng thời làm giảm tỷ lệ hấp thu của một số loại thuốc.
Đường ruột của chúng ta được ví như bộ não thứ hai vì liên kết mật thiết với hệ thần kinh. Các nghiên cứu cho thấy sự mất cân bằng trong hệ sinh thái vi sinh vật đường ruột có thể tác động đến trục ruột não, từ đó liên quan đến việc thay đổi tâm trạng, lo âu và trầm cảm. Nghĩa là, khi bụng khó chịu, đó không chỉ đơn thuần là vấn đề của cơ quan tiêu hóa mà còn có thể ảnh hưởng đến thể trạng toàn thân và sức khỏe tinh thần. Giống như việc Đông y bảo giám không nhìn nhận thực tích là vấn đề tiêu hóa đơn thuần mà tiếp cận dưới góc độ tuần hoàn khí huyết, y học hiện đại ngày nay cũng xem sức khỏe đường ruột là chỉ số quan trọng cho sức khỏe toàn thân.
Do đó, việc tiêu thụ chất xơ lành mạnh quan trọng ở sự cân bằng hợp lý hơn là số lượng. Chìa khóa nằm ở việc cân nhắc khả năng tiêu hóa và tình trạng đường ruột của cơ thể để điều chỉnh lượng ăn từ từ, kết hợp đa dạng các loại chất xơ và luôn uống đủ nước. Thay vì chỉ tin vào lời khuyên tốt cho sức khỏe rồi ăn quá nhiều, việc lắng nghe những tín hiệu mà cơ thể gửi đến và điều chỉnh hợp lý mới chính là phương pháp gìn giữ sức khỏe đích thực. Thân có an thì tâm mới có thể an vui.
