Thưa các bệnh nhân thân mến, đúng như cách Đông y bảo giám miêu tả tỳ vị là 'thủy cốc chi hải', y học hiện đại cũng xem đường ruột là cơ quan tối quan trọng quyết định sức khỏe cơ thể. Đặc biệt hiện nay, khi ngày càng nhiều người phiền lòng vì chướng bụng, đầy hơi và ậm ạch, khái niệm 'FODMAP' đang nhận được sự quan tâm rất lớn. FODMAP là viết tắt của 'Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides, And Polyols', nghĩa là oligosaccharide, disaccharide, monosaccharide và polyol có thể lên men trong đường ruột.
Những thực phẩm FODMAP này là các carbohydrate chuỗi ngắn khó hấp thu ở ruột non. Khi di chuyển xuống đại tràng trong tình trạng chưa được hấp thu hết, các vi sinh vật sống trong ruột chúng ta sẽ bắt đầu lên men lượng FODMAP này với tốc độ rất nhanh. Quá trình này sản sinh ra một lượng lớn khí như hydro, metan, carbon dioxide, đồng thời tạo ra hiện tượng áp suất thẩm thấu kéo nước vào lòng đại tràng. Kết quả biểu hiện ra chính là cảm giác chướng bụng căng phồng, bụng ậm ạch khó chịu và lượng khí ứ đọng âm thầm thoát ra ngoài.
Đặc biệt với những ai đang mắc hội chứng ruột kích thích, FODMAP được xem là nguyên nhân chính làm trầm trọng thêm các triệu chứng. Người mắc IBS thường có cảm giác đường ruột nhạy cảm hơn bình thường và gặp khó khăn trong việc điều hòa nhu động ruột, nên có thể phản ứng dữ dội hơn khi tiêu thụ FODMAP. Lúa mì, lúa mạch, hành tây, tỏi, các loại đậu, một số loại trái cây như táo, lê, xoài, sản phẩm từ sữa chứa lactose, cùng các chất làm ngọt nhân tạo như xylitol hay sorbitol đều là những thực phẩm giàu FODMAP điển hình. Nếu bạn cảm thấy bụng khó chịu rõ rệt sau khi ăn chúng, rất nên lưu tâm đến nhóm thực phẩm này.
Ngoài ra, trong đường ruột chúng ta tồn tại một hệ sinh thái vi sinh vật đường ruột, hay còn gọi là hệ vi sinh vật. Khi hệ vi sinh vật này mất cân bằng, còn gọi là hiện tượng mất cân bằng vi sinh vật đường ruột hoặc hội chứng rò rỉ ruột, phản ứng với FODMAP có thể trở nên tồi tệ hơn. Một môi trường đường ruột khỏe mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc giảm bớt tác động của FODMAP. Ruột và não bộ kết nối chặt chẽ thông qua con đường thần kinh học gọi là trục ruột-não, do đó cảm giác khó chịu ở bụng có thể dẫn tới căng thẳng hay lo âu, và ngược lại, căng thẳng tâm lý cũng làm các triệu chứng đường ruột xấu đi. Đây là minh chứng cho thấy đường ruột không chỉ là vấn đề tiêu hóa đơn thuần mà liên quan mật thiết đến sức khỏe toàn thân.
Vậy chúng ta nên làm gì? Điều đó không có nghĩa là bạn phải kiêng tuyệt đối mọi thực phẩm FODMAP. Bởi vì mỗi người có độ nhạy cảm với từng loại thực phẩm khác nhau, và hệ vi sinh vật đường ruột cũng không ai giống ai. Phương pháp hiệu quả nhất là thử áp dụng chế độ ăn ít FODMAP theo từng giai đoạn dưới sự hướng dẫn của chuyên gia. Bạn tạm thời hạn chế thực phẩm giàu FODMAP, sau đó bổ sung lại từng món một để tự tìm ra loại thực phẩm nào gây khó chịu cho bản thân. Khi đã xác định được thủ phạm của riêng mình, bạn sẽ không còn phải gượng ép chịu đựng hay khổ sở nữa, mà có thể lấy lại một hệ tiêu hóa nhẹ nhõm và khỏe mạnh. Hãy luôn nhớ rằng cơ thể đang không ngừng gửi tín hiệu cho chúng ta. Vì sự bình yên của đường ruột, xin hãy lắng nghe cơ thể mình tinh tế hơn đôi chút.
