“Khí trệ” được nhắc đến trong Đông y bảo giám, dưới góc nhìn của y học hiện đại, có mối liên hệ mật thiết với sự suy giảm chức năng phức tạp trên toàn bộ hệ thống tiêu hóa của cơ thể. Đặc biệt, thời gian ngồi càng kéo dài thì cơ quan tiêu hóa của chúng ta càng phải chịu áp lực nặng nề hơn tưởng tượng rất nhiều.
Yếu tố đầu tiên bị ảnh hưởng chính là nhu động ruột. Ruột liên tục thực hiện các cử động nhu động phức tạp để tiêu hóa, hấp thụ thức ăn và tống xuất các chất cặn bã còn lại. Nhu động này đặc biệt hoạt động mạnh mẽ khi chúng ta vận động, nhưng nếu ngồi lâu, ruột không chỉ không nhận được sự hỗ trợ từ trọng lực, mà còn bị chèn ép về mặt cơ học và tuần hoàn máu bị suy giảm, dẫn đến khả năng vận động giảm mạnh. Đặc biệt, phức hợp vận động di chuyển (MMC), chuyển động dạng sóng giúp làm sạch ruột khi đói, bị suy yếu, khiến thức ăn thừa chưa tiêu hóa hoặc vi khuẩn lưu lại trong ruột lâu hơn.
Khi nhu động ruột giảm sút, nó sẽ tác động nghiêm trọng đến môi trường bên trong ruột. Vi sinh vật đường ruột đóng vai trò quan trọng như hỗ trợ tiêu hóa và điều hòa miễn dịch, nhưng nếu thức ăn lưu lại trong ruột quá lâu, các vi khuẩn nhất định dễ tăng sinh quá mức, gây ra hội chứng quá phát vi khuẩn ruột non hoặc loạn khuẩn đường ruột. Những vi khuẩn này lên men thức ăn, đặc biệt là carbohydrate, sinh ra lượng lớn khí, và lượng khí này là thủ phạm chính gây ra chướng bụng. Nếu nghiêm trọng, tình trạng này có thể gây viêm niêm mạc ruột và làm trầm trọng thêm hội chứng rò rỉ ruột, dẫn đến phản ứng viêm toàn thân.
Một yếu tố quan trọng khác chính là hệ thần kinh tự chủ. Ruột của chúng ta nhận sự điều hòa của hệ thần kinh tự chủ thông qua trục ruột-não kết nối trực tiếp với não bộ. Chắc hẳn ai cũng từng trải qua cảm giác khó tiêu khi căng thẳng và áp lực. Điều này là do thần kinh giao cảm được kích hoạt trong tình huống căng thẳng sẽ ức chế nhu động ruột. Tình trạng thiếu vận động mạn tính thúc đẩy tiết hormone căng thẳng cortisol, kích thích thần kinh giao cảm quá kích hoạt, có thể làm giảm nhu động ruột liên tục và tăng độ nhạy cảm của ruột. Ngược lại, thần kinh phó giao cảm hoạt động thông qua dây thần kinh phế vị giúp kích hoạt nhu động ruột và hỗ trợ tiêu hóa, nhưng nếu lượng vận động ít, chức năng của thần kinh phó giao cảm này cũng rất dễ bị suy giảm.
Cuối cùng, lối sống ngồi nhiều cản trở tuần hoàn máu và tuần hoàn bạch huyết quanh vùng bụng, có thể dẫn đến phù nề và tích tụ chất cặn bã. Điều này không chỉ dừng lại ở lớp mỡ bụng mất thẩm mỹ, mà còn cản trở chức năng trơn tru của các cơ quan nội tạng, tạo nên vòng luẩn quẩn làm bệnh khó tiêu thêm trầm trọng. Tất cả những vấn đề phức tạp này kết hợp lại biểu hiện thành triệu chứng chướng bụng mạn tính. Đây chính là lúc trí tuệ của Đông y bảo giám được khoa học hiện đại làm sáng tỏ một cách rõ ràng. Vì vậy, xin hãy nhớ rằng đã đến lúc không được phớt lờ tín hiệu từ cơ thể nữa mà phải vận động vì sức khỏe đường ruột.
