Các chị thân mến, cảm giác mâu thuẫn khi cơ thể vừa nóng vừa lạnh cùng lúc thực sự khiến chúng ta cảm thấy khó hiểu. Tuy nhiên, y học hiện đại giải thích hiện tượng này là do hệ thống tinh vi của cơ thể tạm thời mất đi sự cân bằng. Diễn giải khái niệm 'thượng nhiệt hạ hàn' trong Đông y bảo giám bằng ngôn ngữ khoa học hiện đại, đó chính là 'mất cân bằng nội tiết tố và rối loạn hệ thần kinh tự chủ'.
Cốt lõi của thời kỳ mãn kinh là sự suy giảm đột ngột nồng độ estrogen. Estrogen không chỉ liên quan đến chức năng sinh sản mà còn đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể, đặc biệt là điều hòa thân nhiệt. Vùng dưới đồi trong não có 'trung tâm điều hòa thân nhiệt', và khi estrogen giảm sút, chức năng của vùng dưới đồi này sẽ trở nên bất ổn. Giống như bộ điều chỉnh nhiệt độ bị hỏng, nó sẽ phản ứng quá nhạy cảm ngay cả với những thay đổi thân nhiệt rất nhỏ. Do đó, dù thực tế không hề nóng, cơ thể vẫn đột ngột bốc hỏa và toát mồ hôi ồ ạt, dẫn đến các triệu chứng vận mạch như đỏ mặt hay đổ mồ hôi.
Điều quan trọng hơn ở đây là vai trò của hệ thần kinh tự chủ. Hệ thần kinh tự chủ của cơ thể gồm thần kinh giao cảm và thần kinh phó giao cảm, điều hòa trong vô thức nhịp tim, tiêu hóa, huyết áp và cả điều hòa thân nhiệt. Trong thời kỳ mãn kinh, do ảnh hưởng của việc giảm estrogen và căng thẳng, thần kinh giao cảm có xu hướng bị cường giao cảm quá mức. Khi thần kinh giao cảm hưng phấn, mạch máu co lại làm giảm lưu thông máu đến các vùng ngoại vi như bàn tay, bàn chân hoặc bụng dưới, dẫn đến cảm giác lạnh. Khái niệm 'hàn thấp' ở bụng dưới mà Đông y bảo giám nhắc tới có thể được lý giải chính là tình trạng giảm lưu thông máu do cường giao cảm gây ra cảm giác lạnh cục bộ, cùng trạng thái viêm vi thể hoặc phù nề phát sinh từ đó.
Khi các mạch máu bị co lại lạnh lẽo như vậy đột ngột giãn ra sau một khoảng thời gian, nhiệt lượng sẽ lập tức giải phóng ồ ạt, dẫn đến triệu chứng đỏ mặt và đổ mồ hôi, giống như áp lực bị kìm nén bấy lâu nay bùng nổ cùng một lúc. Ngoài ra, estrogen còn ảnh hưởng đến nhu động ruột và chuyển hóa nước; khi hormone này giảm, chức năng ruột có thể suy giảm hoặc chuyển hóa nước kém trơn tru, khiến sự khó chịu hoặc cảm giác lạnh ở bụng dưới càng thêm trầm trọng. Căng thẳng mạn tính, thói quen sinh hoạt thất thường và thiếu ngủ là những nguyên nhân làm mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ ngày càng sâu sắc hơn, làm suy giảm khả năng điều hòa thân nhiệt và khiến triệu chứng mãn kinh xấu đi. Rốt cuộc, trí tuệ của Đông y bảo giám về việc mọi hệ thống trong cơ thể đều liên kết hữu cơ với nhau đang được khoa học hiện đại soi sáng lại dưới nhiều góc độ thần kinh học và nội tiết học. Việc làm ấm bụng dưới không đơn thuần là mẹo dân gian, mà là điểm khởi đầu quan trọng để phục hồi các chức năng cốt lõi của cơ thể.
