Cơn đau như xuyên thấu mạn sườn, đau âm ỉ lan ra sau lưng và có máu trong nước tiểu là những dấu hiệu cho thấy khả năng rất cao bạn mắc sỏi thận, tức sỏi tiết niệu. Đây là một trong những trường hợp cấp cứu tiết niệu, xảy ra khi sỏi hình thành ở bất kỳ vị trí nào trong hệ tiết niệu như thận, niệu quản, bàng quang, niệu đạo và gây đau cùng nhiều triệu chứng khác. 😥
Sỏi thận phát sinh do nhiều nguyên nhân, trong đó phổ biến nhất chính là uống không đủ nước. Khi không uống đủ nước, nước tiểu bị cô đặc làm tăng nồng độ các chất tạo sỏi như canxi, axit oxalic, axit uric, khiến chúng kết tinh lại thành sỏi. Thói quen ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng. Chế độ ăn nhiều muối, ăn quá nhiều protein hoặc thực phẩm giàu axit oxalic như rau chân vịt, sô-cô-la, các loại hạt có thể làm tăng nguy cơ tạo sỏi. Ngoài ra, tiền sử gia đình, bệnh gút, béo phì, dùng quá liều vitamin C hay sử dụng một số loại thuốc nhất định cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Sỏi cũng có nhiều loại khác nhau. Phổ biến nhất là sỏi canxi gồm canxi oxalat và calci phosphat, chiếm hơn 80% tổng số ca bệnh. Ngoài ra còn có sỏi axit uric, sỏi struvit liên quan đến nhiễm trùng và sỏi cystine do bệnh di truyền. Tùy từng loại sỏi mà nguyên nhân và phương pháp điều trị có thể khác nhau đôi chút, vì vậy việc chẩn đoán chính xác là rất quan trọng.
Triệu chứng của sỏi thận thường được miêu tả là cơn đau như cắt da cắt thịt. Khi sỏi làm tắc niệu quản và cản trở dòng chảy của nước tiểu, áp lực bên trong thận đột ngột tăng cao gây ra cơn đau mạn sườn dữ dội, hay còn gọi là cơn đau quặn thận. Cơn đau này có thể kéo dài từ vài phút đến vài giờ rồi tạm lắng xuống như từng đợt sóng, đôi khi lan ra sau lưng, bụng dưới hoặc vùng bẹn. Do sỏi kích thích niệu quản nên xuất hiện tình trạng tiểu máu, cơn đau cũng có thể khiến người bệnh buồn nôn hoặc nôn mửa. Nếu kèm theo nhiễm trùng đường tiết niệu, bệnh nhân có thể bị sốt cao và ốm lạnh; đây là tình trạng có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng nên cần phải đến bệnh viện ngay lập tức. 🚨
Để chẩn đoán, bác sĩ sẽ thực hiện xét nghiệm nước tiểu nhằm kiểm tra tình trạng tiểu máu và dấu hiệu nhiễm trùng, đồng thời chụp tia X ổ bụng, siêu âm, chụp cắt lớp vi tính để xác định chính xác kích thước, vị trí và số lượng sỏi. Chụp cắt lớp vi tính được xem là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán sỏi. Việc điều trị phụ thuộc vào kích thước, vị trí của sỏi và triệu chứng lâm sàng. Với sỏi nhỏ dưới 5mm, người bệnh có thể được hướng dẫn uống nhiều nước kết hợp dùng thuốc như thuốc chẹn alpha để sỏi tự đào thải tự nhiên, nhưng kiểm soát cơn đau là điều vô cùng quan trọng. Nếu quá đau, bạn nhất định phải uống thuốc giảm đau. 😅 Nếu sỏi có kích thước lớn hoặc khó tự đào thải, bác sĩ có thể cân nhắc tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích, phẫu thuật lấy sỏi niệu quản qua nội soi, hoặc phẫu thuật trong trường hợp nặng. Quan trọng nhất vẫn là phòng ngừa và chẩn đoán sớm, do đó nếu có bất kỳ triệu chứng đáng ngờ nào, đừng ngần ngại đến ngay cơ sở y tế.
