Trong y học hiện đại, một khái niệm tương tự như hư lao của Đông y bảo giám được nhắc đến là hội chứng mệt mỏi mạn tính (CFS) hoặc viêm não tủy cơ/hội chứng mệt mỏi mạn tính (ME/CFS). Căn bệnh này có thể được chẩn đoán khi tình trạng mệt mỏi cùng cực kéo dài trên 6 tháng mà không thể hồi phục chỉ bằng giấc ngủ hay nghỉ ngơi, gây trở ngại nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày. Đây là tình trạng nghiêm trọng khi nhiều hệ thống trong cơ thể cùng bị tổn thương phối hợp, không thể đơn thuần coi là lười biếng hay do ý chí.
Nguyên nhân cốt lõi nhất được chỉ ra là rối loạn chức năng ty thể, nơi vốn là nhà máy năng lượng của cơ thể chúng ta. Khi tế bào không thể tạo ra năng lượng một cách bình thường, toàn bộ cơ thể sẽ luôn rơi vào tình trạng thiếu hụt điện năng. Ngoài ra, suy giảm chức năng của trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận điều hòa phản ứng căng thẳng cũng được xem là nguyên nhân chính. Khi tiếp xúc với căng thẳng mạn tính, trục HPA bị quá kích hoạt rồi cuối cùng kiệt sức, cơ thể chúng ta không thể đáp ứng thích hợp với căng thẳng và rơi vào trạng thái luôn mệt mỏi. Điều này dẫn đến sự mất cân bằng hormone cortisol, thúc đẩy phản ứng viêm và làm suy giảm miễn dịch.
Về mặt thần kinh học, tình trạng giảm tập trung, suy giảm trí nhớ và suy giảm nhận thức được gọi là sương mù não xuất hiện rất rõ rệt, có liên quan đến việc giảm hoạt động của một số vùng não nhất định (chẳng hạn như thùy trán) và viêm thần kinh. Hơn nữa, sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh điều hòa cảm giác đau như serotonin, dopamine cũng có thể gây đau cơ toàn thân, đau khớp, đau đầu. Tình trạng mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ cũng thường được quan sát thấy, đi kèm nhiều triệu chứng đa dạng như hạ huyết áp tư thế, hồi hộp, khó tiêu.
Từ góc độ miễn dịch học, nhiều báo cáo cho thấy hệ thống miễn dịch bị kích hoạt bất thường sau nhiễm trùng virus như virus Epstein-Barr, cytomegalovirus, hoặc chức năng của tế bào diệt tự nhiên - tế bào miễn dịch bẩm sinh của cơ thể - bị suy giảm. Sự bất thường của hệ miễn dịch này gây ra tình trạng viêm mạn tính, làm tăng nồng độ cytokine gây viêm và tạo nên vòng xoắn luẩn quẩn khiến cảm giác mệt mỏi, đau cơ, u uất càng thêm trầm trọng. Vì vậy, điều quan trọng là phải hiểu rằng hội chứng mệt mỏi mạn tính không phải là sự mệt mỏi có thể cải thiện chỉ bằng cách nghỉ ngơi, mà là rối loạn chức năng phức hợp trên toàn thân bao gồm hệ thần kinh, hệ nội tiết và hệ miễn dịch. Đây là tiếng chuông cảnh báo của cơ thể mà bạn tuyệt đối không nên bỏ qua.
