Thưa quý vị, có rất nhiều người than phiền rằng sau khi trải qua COVID-19, cơ thể không còn được như trước. Họ phải chịu đựng cảm giác mệt mỏi mạn tính, đau cơ, suy nhược ở mức độ hoàn toàn khác so với di chứng cảm cúm thông thường. Y học hiện đại gọi tình trạng này là 'hội chứng COVID kéo dài (Long COVID)' hoặc 'hội chứng hậu COVID-19 (Post-COVID Syndrome)' và đang nghiên cứu nguyên nhân từ nhiều góc độ. Coronavirus không chỉ khu trú ở hệ hô hấp mà còn gây ra phản ứng viêm trên toàn cơ thể, điều này có thể để lại tổn thương trên diện rộng tới mạch máu, thần kinh và cả các tế bào cơ.
Điều đặc biệt cần lưu ý là 'rối loạn chức năng ty thể' và 'viêm mạn tính'. Ti thể, nhà máy phát năng lượng của cơ thể, rất dễ bị tổn thương hoặc suy giảm chức năng do các gốc tự do sau khi nhiễm virus, điều này khiến các tế bào cơ không thể sản xuất năng lượng một cách hiệu quả. Cơ bắp là cơ quan tiêu thụ một lượng năng lượng khổng lồ, khi ti thể không phát huy được chức năng, chỉ cần vận động một chút cũng dễ mệt mỏi, các chất gây mệt mỏi tích tụ trong cơ và dẫn đến đau nhức. Chị có thể hình dung nó giống như nhà máy điện bị hỏng khiến điện không được cung cấp đầy đủ.
Ngoài ra, phản ứng viêm mức độ thấp mạn tính còn ảnh hưởng đến synapse thần kinh-cơ (neuromuscular junction), cản trở việc truyền tín hiệu giữa cơ bắp và não bộ. Tình trạng này khiến cơ bắp không thể đáp ứng chuẩn xác mệnh lệnh từ não, có thể dẫn đến nhược cơ và suy giảm nhận thức. Cũng không thể bỏ qua rối loạn chức năng thần kinh thực vật; sau khi nhiễm virus, sự cân bằng giữa thần kinh giao cảm và thần kinh phó giao cảm bị phá vỡ, gây ra các bất thường trên toàn thân như điều hòa nhịp tim, điều hòa huyết áp, chức năng tiêu hóa, và đây lại là nguyên nhân chính gây ra mệt mỏi mạn tính và làm giảm khả năng phục hồi của cơ bắp.
Những vấn đề phức tạp này cuối cùng khiến cơ bắp của cơ thể không thể thực hiện đúng chức năng và cướp đi sức sống trong sinh hoạt thường nhật. Dù muốn tập thể dục nhưng nhiều trường hợp triệu chứng lại trở nên tồi tệ hơn do 'mệt mỏi sau gắng sức (Post-Exertional Malaise, PEM)', vì vậy việc cố tăng cường vận động một cách mù quáng không phải là giải pháp tốt. Sự kích hoạt quá mức của đáp ứng miễn dịch, bất thường đông máu và tổn thương vi mạch cũng cản trở việc cung cấp oxy và dưỡng chất tới cơ bắp, khiến tế bào cơ khó tái tạo và phục hồi. Rốt cuộc, cơ bắp của bệnh nhân COVID kéo dài không chỉ dừng lại ở sự mệt mỏi thông thường, mà nhiều khi đang trải qua tổn thương sâu sắc ở cấp độ tế bào và rối loạn chuyển hóa năng lượng, do đó cần tiếp cận từ góc nhìn toàn diện và dài hạn. Chị đừng tự trách mình là 'sao mình yếu đuối thế', bởi vì cơ thể chị đang phải trải qua một cuộc chiến vô hình.
