Liệu câu chuyện về thấp đàm và ứ huyết trong Đông y bảo giám có nghe như những khái niệm xa xưa đơn thuần? Hoàn toàn không phải vậy. Y học hiện đại đang lý giải những khái niệm này dưới góc nhìn khoa học và sâu sắc hơn. Hệ tuần hoàn máu trong cơ thể chúng ta không chỉ là một dòng nước thông thường, mà giống như một hệ thống đường cao tốc được thiết kế vô cùng tinh vi. Thấp đàm và ứ huyết trong Đông y bảo giám có thể được diễn giải dưới nhiều hình thái trong y học hiện đại. Chẳng hạn, thấp đàm có thể được xem là một khái niệm bao hàm chất thải chuyển hóa, mỡ cơ thể dư thừa và các chất gây viêm mạn tính. Còn ứ huyết có thể ám chỉ tình trạng các mảng bám cholesterol, huyết khối tích tụ trên nội mô mạch máu, hoặc các tế bào nội mô mạch máu bị tổn thương do viêm nhưng không được dọn dẹp mà vẫn tồn đọng lại. Nói một cách dễ hiểu, bạn có thể coi đây là tên gọi chung cho tất cả các loại cặn bã gây hại cho sức khỏe mạch máu.
Khi những chất này bắt đầu lắng đọng trên nội mô mạch máu, độ đàn hồi của mạch máu sẽ giảm dần và lòng mạch bị thu hẹp lại. Điều này giống như một đường ống nước cũ kỹ bị rỉ sét khiến dòng nước khó lưu thông. Đặc biệt, các tế bào nội mô mạch máu không chỉ đơn thuần làm nhiệm vụ cho máu chảy qua, mà chúng còn tiết ra oxit nitric, một chất quan trọng giúp điều hòa sự co giãn của mạch máu. Oxit nitric này đóng vai trò quyết định trong việc làm giãn mạch máu một cách nhẹ nhàng, giúp lưu thông máu trơn tru và hạ huyết áp. Tuy nhiên, khi các chất gây viêm mạn tính như thấp đàm và ứ huyết tích tụ do tiêu thụ quá nhiều đường, thói quen ăn uống thất thường, thiếu vận động và căng thẳng, chức năng của các tế bào nội mô này sẽ bị tổn thương, dẫn đến lượng oxit nitric tiết ra suy giảm nghiêm trọng.
Kết quả là mạch máu bị xơ cứng và thu hẹp, buộc tim phải co bóp tống máu đi với áp lực mạnh hơn bình thường rất nhiều để đưa máu đến toàn bộ cơ thể. Đây chính là điểm khởi đầu cho tình trạng mà chúng ta thường gọi là tăng huyết áp. Khi huyết áp tăng cao, áp lực liên tục đè nặng lên tim và mạch máu, làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như xơ cứng động mạch, đột quỵ tim, đột quỵ và suy thận. Ngoài ra, khi độ nhớt của máu tăng lên và lưu lượng máu chậm lại, huyết khối có thể dễ dàng hình thành, dẫn đến tình huống nguy hiểm là làm tắc nghẽn hoàn toàn mạch máu. Tình cảnh này thực sự rất đáng lo ngại.
Bên cạnh đó, hệ thần kinh tự chủ của cơ thể cũng có ảnh hưởng rất lớn đến tuần hoàn máu. Khi gặp những tình huống căng thẳng và áp lực như thi cử hay thuyết trình quan trọng, thần kinh giao cảm bị kích hoạt sẽ làm co mạch máu và tăng nhịp tim, từ đó đẩy huyết áp lên cao. Đúng như Đông y bảo giám từng nói khí tắc thì huyết tắc, y học hiện đại cũng xem căng thẳng mạn tính là nguyên nhân chính dẫn đến mất cân bằng hệ thần kinh tự chủ, làm trầm trọng thêm rối loạn tuần hoàn máu và tăng huyết áp do căng thẳng. Hormone căng thẳng cortisol làm tăng đường huyết và huyết áp, đồng thời thúc đẩy phản ứng viêm, khiến sức khỏe mạch máu ngày càng xấu đi.
Do đó, để cải thiện tuần hoàn máu và duy trì mức huyết áp khỏe mạnh, ngoài việc dùng thuốc hạ huyết áp, điều quan trọng là phải cải thiện những thói quen sinh hoạt căn bản vốn sinh ra thấp đàm và ứ huyết trong cơ thể. Cung cấp các chất dinh dưỡng có lợi cho mạch máu thông qua chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục đều đặn để giúp mạch máu thêm dẻo dai, và kiểm soát căng thẳng một cách khôn ngoan để lấy lại cân bằng hệ thần kinh tự chủ chính là bí quyết cốt lõi để giữ cho đường cao tốc mạch máu luôn thông thoáng và sạch sẽ. Xin bạn hãy nhớ rằng tất cả những yếu tố này đều gắn kết chặt chẽ với nhau và là mắt xích vô cùng quan trọng quyết định sức khỏe của cơ thể chúng ta.
