Chúng ta hãy cùng nhìn nhận những thay đổi kỳ diệu của cơ thể dưới góc độ khoa học hiện đại. Hiện tượng chuột rút chân trong thai kỳ không chỉ đơn thuần là sự khó chịu, mà còn là tín hiệu cho thấy cơ thể mẹ đang cống hiến hết mình vì em bé. Hiểu được tín hiệu này, bạn sẽ có thể đối phó một cách khôn ngoan hơn rất nhiều.
Thứ nhất, khi mang thai, thể tích máu của người mẹ tăng lên tới 50%. Tuy nhiên, sự gia tăng thể tích máu này chủ yếu diễn ra ở huyết tương (Plasma), do đó xuất hiện hiện tượng 'pha loãng máu (Hemodilution)' khiến máu bị loãng đi. Nhìn bề ngoài có vẻ thể tích máu tăng lên, nhưng thực tế nồng độ của các thành phần thiết yếu như hồng cầu hay khoáng chất lại giảm đi một cách tương đối. Đặc biệt, nồng độ các chất điện giải như canxi, magiê, kali vốn đóng vai trò quan trọng trong việc co cơ và giãn cơ có thể bị mất cân bằng tinh vi. Để em bé phát triển khỏe mạnh cần phải lấy các khoáng chất này từ mẹ, nên kho dự trữ khoáng chất của cơ thể mẹ chắc chắn sẽ cạn kiệt nhanh hơn. Sự mất cân bằng điện giải này làm tăng tính hưng phấn của cơ bắp, dễ dẫn đến co thắt cơ.
Thứ hai, sự chèn ép của tử cung to lớn cũng là một yếu tố không thể xem nhẹ. Khi tử cung to lên, nó sẽ chèn ép các mạch máu lớn trong khung chậu, đặc biệt là 'tĩnh mạch chủ dưới (Inferior Vena Cava)' - tĩnh mạch chính dẫn máu từ phần thân dưới về tim - và các tĩnh mạch chậu bị chèn ép. Khi điều này xảy ra, lượng máu đi xuống chân sẽ gặp khó khăn khi quay trở về tim, máu ứ đọng ở chân khiến tuần hoàn suy giảm là điều tất yếu. Khi tuần hoàn máu không thông suốt, việc cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho cơ bắp sẽ không được thuận lợi, các chất thải tích tụ làm tăng độ mệt mỏi của cơ bắp, khiến chuột rút dễ xảy ra hơn. Ngoài ra, điều này cũng thường kèm theo hiện tượng 'phù nề' khiến chân sưng lên. Đặc biệt khi nằm vào ban đêm, sự chèn ép này có thể trở nên nghiêm trọng hơn.
Thứ ba, chèn ép thần kinh cũng góp một phần. Khi tử cung to ra, các dây thần kinh chính đi xuống phần thân dưới như dây thần kinh tọa (Sciatic nerve) có thể bị chèn ép. Dây thần kinh là cơ quan chỉ huy điều hòa chuyển động của cơ bắp, khi dây thần kinh này bị chèn ép, các tín hiệu điện bất thường sẽ phát sinh và có thể gây ra co thắt cơ. Thêm vào đó, các hormone tiết ra trong thai kỳ, đặc biệt là hormone như relaxin giúp các khớp và dây chằng trở nên linh hoạt, nhưng cũng có nghiên cứu cho thấy ở một số người nó làm giảm độ ổn định của cơ bắp, khiến cơ dễ bị co thắt hơn.
Thứ tư, trong thai kỳ các mẹ luôn mệt mỏi và đôi khi dễ bỏ qua việc uống đủ nước. Mất nước (Dehydration) làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân bằng điện giải và làm tăng độ nhớt của máu, có thể cản trở tuần hoàn máu nhiều hơn. Sự mệt mỏi tích tụ cũng là nguyên nhân chính làm giảm khả năng phục hồi của cơ bắp.
Tất cả các yếu tố này tác động phức tạp lẫn nhau, khiến đôi chân của các bà bầu phát ra tín hiệu báo động vào mỗi đêm. Dĩ nhiên, phần lớn hiện tượng chuột rút chân ở bà bầu là hiện tượng tạm thời chứ không phải bệnh lý đặc biệt, nhưng trong trường hợp nặng, việc tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền để loại trừ khả năng mắc các bệnh khác (ví dụ như huyết khối tĩnh mạch sâu DVT) cũng rất quan trọng. Tuy nhiên đừng quá lo lắng, phần lớn là hiện tượng tự nhiên phát sinh do các nguyên nhân đã nêu ở trên. Bạn hãy xem đó là minh chứng cho thấy cơ thể mình đang nỗ lực nhường nào vì con yêu.
