Đừng để cảm giác ê ẩm sau tập luyện làm phiền bạn: Cách vượt qua DOMS một cách khoa học

Bây giờ, chúng ta hãy cùng nhìn nhận dưới góc độ y học hiện đại để hiểu rõ hơn vì sao cơ thể lại đau nhức như vậy vào ngày hôm sau khi tập luyện. Hiện tượng mà chúng ta hay gọi là 'cứng cơ ê ẩm', trong y học được gọi là 'đau nhức cơ bắp khởi phát muộn (Delayed Onset Muscle Soreness, DOMS)'. Đúng như tên gọi, đây là tình trạng đau cơ xuất hiện sau khi vận động từ 24 đến 72 giờ. Nhiều người cho rằng cơn đau này đơn thuần do tích tụ axit lactic, nhưng thực tế DOMS là một phản ứng phức tạp và tinh vi hơn thế rất nhiều. Nguyên nhân chủ yếu chính là 'vi tổn thương cơ bắp' và 'phản ứng viêm' kéo theo. Khi chúng ta thực hiện 'bài tập lệch tâm (Eccentric exercise)' khiến các nhóm cơ ít hoạt động phải co thắt mạnh hoặc kéo giãn, sợi cơ sẽ xuất hiện những tổn thương ở cấp độ cực kỳ nhỏ, tựa như những vết thương nhỏ. Vi tổn thương này kích thích hệ miễn dịch của cơ thể tạo ra phản ứng viêm nhằm phục hồi vùng bị tổn thương. Các tế bào miễn dịch như bạch cầu sẽ tập trung đến vùng tổn thương và tiết ra các chất gây viêm như prostaglandin, bradykinin, và những chất này kích thích các đầu mút thần kinh xung quanh gây ra cảm giác đau. Ngoài ra, chức năng điều hòa canxi bên trong tế bào cơ cũng có sự thay đổi. Khi màng sợi cơ bị tổn thương do vận động, nồng độ canxi nội bào tăng cao bất thường, các ion canxi này sẽ kích hoạt enzym thúc đẩy quá trình phân giải protein của cơ bắp. Đây cũng là nguyên nhân làm trầm trọng thêm tình trạng đau cơ và phản ứng viêm. Hơn nữa, vận động quá mức thúc đẩy tiết hormone căng thẳng như cortisol, dẫn đến cảm giác mệt mỏi toàn thân và suy giảm miễn dịch. Nếu quá trình xử lý chất cặn bã và chuyển hóa năng lượng tại can diễn ra không thuận lợi, việc cung cấp dưỡng chất cần thiết cho việc phục hồi cơ sẽ bị trì hoãn và phản ứng viêm có thể kéo dài hơn. Việc Đông y bảo giám nhấn mạnh mối liên hệ giữa can và cơ bắp có thể coi là một cái nhìn sâu sắc, trùng khớp với quan điểm y học hiện đại về tầm quan trọng của can trong việc đảm nhận quá trình chuyển hóa và giải độc của cơ thể. Sự hồi phục chậm không chỉ do thiếu thời gian nghỉ ngơi của cơ bắp. Tình trạng toàn thân không tốt như thiếu ngủ, mất cân bằng dinh dưỡng, căng thẳng sẽ khiến cơ thể không thể phục hồi cơ bắp bị tổn thương một cách hiệu quả. Đặc biệt, trong lúc ngủ, hormone tăng trưởng được tiết ra đóng vai trò quan trọng trong việc tái tạo và phục hồi cơ bắp tổn thương; nếu thiếu ngủ, quá trình này chắc chắn sẽ bị cản trở. Nếu cơn đau vượt quá cảm giác cứng cơ thông thường, kèm theo đau nhói như xé rách cơ, phù nề hoặc bầm tím, thì có thể đó không phải là DOMS đơn thuần mà là 'rách cơ'. Khi đó, bạn nhất định phải được chuyên gia thăm khám. Đau cơ là tín hiệu cơ thể đang báo rằng 'tôi đang phục hồi', vì vậy lắng nghe tiếng nói này để ứng phó một cách thông thái là điều vô cùng quan trọng.