Vậy y học hiện đại giải thích triệu chứng đau nhức khắp người và mệt mỏi này như thế nào? Bệnh lý này được chẩn đoán với tên gọi đau cơ xơ hóa. Nghe tên có vẻ đau đớn, nhưng căn bệnh này không đơn thuần là viêm hay tổn thương tại cơ bắp, mà được coi là một bệnh lý thần kinh phức tạp xuất phát từ vấn đề trong chính hệ thống điều hòa cơn đau của cơ thể.
Khái niệm quan trọng nhất chính là nhạy cảm hóa trung ương. Tình trạng này giống như hệ thống cảnh báo đau của cơ thể trở nên quá nhạy cảm, phản ứng quá mức với cả những kích thích nhỏ nhặt. Khi phương thức xử lý tín hiệu đau tại não bộ và tủy sống bị thay đổi, những kích thích bình thường vốn không gây đau lại có thể khiến người bệnh cảm thấy đau đớn dữ dội. Sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh trong não bộ, đặc biệt là những chất đóng vai trò quan trọng trong điều hòa cơn đau như serotonin hay norepinephrine, được chỉ ra là một trong những nguyên nhân chính. Nồng độ serotonin giảm không chỉ ảnh hưởng đến cảm giác đau mà còn tác động tới tâm trạng, giấc ngủ, cảm giác thèm ăn, liên quan mật thiết đến chứng trầm cảm và mất ngủ mà bệnh nhân đau cơ xơ hóa thường gặp.
Ngoài ra, rối loạn chức năng của trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận, tức hệ thống phản ứng căng thẳng của cơ thể, cũng có mối liên hệ chặt chẽ với đau cơ xơ hóa. Căng thẳng mạn tính khiến hệ thống này kiệt quệ, gây rối loạn điều hòa cortisol, từ đó làm gia tăng phản ứng viêm toàn thân và làm trầm trọng thêm cảm giác mệt mỏi cùng cơn đau. Giống như khái niệm huyết bất túc trong Đông y bảo giám không chỉ là thiếu máu mà ám chỉ tình trạng cạn kiệt năng lượng tổng thể, y học hiện đại cũng rất chú trọng đến sự mất cân bằng chuyển hóa năng lượng do căng thẳng gây ra.
Rối loạn giấc ngủ cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Bệnh nhân đau cơ xơ hóa thường khó đi vào giấc ngủ sâu. Giấc ngủ không phục hồi cản trở quá trình hồi phục của cơ thể, không cho não bộ đủ thời gian cần thiết để xử lý và thiết lập lại các tín hiệu đau, dẫn đến làm trầm trọng thêm vòng xoắn luẩn quẩn của cơn đau. Một số nghiên cứu cũng đưa ra giả thuyết rằng rối loạn chức năng ty thể, nhà máy năng lượng của tế bào, có thể góp phần gây ra tình trạng mệt mỏi toàn thân và yếu cơ. Điều này cũng tương đồng với trạng thái thiếu hụt năng lượng căn bản của cơ thể như huyết bất túc trong Đông y bảo giám.
Tóm lại, đau cơ xơ hóa không phải là bệnh tâm lý mà là một bệnh lý thực thể do hệ thống điều hòa cơn đau của não bộ gặp trục trặc. Nếu Đông y bảo giám dùng huyết bất túc và hàn tà để giải thích sự cản trở tuần hoàn và năng lượng, thì y học hiện đại sử dụng các cơ chế phức tạp như mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh, bất thường hệ phản ứng căng thẳng, suy giảm khả năng phục hồi do rối loạn giấc ngủ để giải thích trạng thái sự hài hòa của cơ thể bị phá vỡ khiến cơn đau và sự mệt mỏi lan tràn. Dù đông y và tây y tiếp cận bằng ngôn ngữ khác nhau, bản chất thấu hiểu và chữa lành cơ thể đau ốm vẫn luôn đồng nhất.
