Hiện tượng 'nhiệt tích tụ ở can làm co cứng cơ bắp' trong Đông y bảo giám có thể được giải thích rất tương đồng với 'đau đầu căng cơ' theo quan điểm của y học hiện đại. Đau đầu căng cơ là bệnh lý phổ biến đến mức 70–80% dân số từng trải qua ít nhất một lần trong đời, chủ yếu phát sinh do sự kết hợp giữa các yếu tố tâm lý như căng thẳng, lo âu, mệt mỏi, thiếu ngủ cùng sự căng cơ do tư thế sai lệch.
Khi cơ thể bị căng thẳng, trục dưới đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận sẽ kích hoạt, làm tăng tiết các hormone căng thẳng như cortisol. Những hormone này làm hưng phấn thần kinh giao cảm, gây co mạch máu, tăng nhịp tim và tạo ra phản ứng sinh học làm căng cơ bắp. Đặc biệt, các cơ xung quanh cổ và vai như cơ thang, cơ ức đòn chũm và các cơ dưới chẩm là những nhóm cơ phản ứng rất nhạy cảm với căng thẳng. Căng thẳng kéo dài sẽ khiến các cơ này co rút mạn tính và bó cứng lại.
Các cơ bị co cứng theo cách này không chỉ tự tạo thành các điểm kích hoạt đau mà còn chèn ép lên mạch máu và thần kinh đi qua bên trong cơ, dẫn đến rối loạn tuần hoàn máu. Lượng oxy và dưỡng chất cung cấp cho cơ bắp bị giảm sút, trong khi chất thải tích tụ lại khiến cơn đau cơ càng trở nên trầm trọng. Tín hiệu đau này được truyền đến não thông qua thần kinh cổ, và khi đó hệ thống điều hòa cơn đau của não bộ sẽ bị xáo trộn. Đặc biệt, tại vùng tiếp nối giữa các nhân thần kinh của dây thần kinh sinh ba và thần kinh cổ, tín hiệu đau bị khuếch đại hoặc bóp méo, khiến người bệnh cảm thấy như có cơn đau đầu đè ép toàn bộ đầu. Cảm giác đau đặc trưng như bị dải băng thắt chặt lấy đầu hoặc đè nặng xuống chính là kết quả của sự tương tác giữa tình trạng căng cơ này và hệ thần kinh.
Ngoài ra, tình trạng căng cơ mạn tính còn dẫn đến mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh tham gia vào quá trình điều hòa cơn đau như serotonin và norepinephrine ở não bộ, làm hạ thấp ngưỡng đau và khiến người bệnh cảm nhận cơn đau dữ dội hơn ngay cả với kích thích nhỏ. Nói cách khác, căng thẳng làm cơ bắp căng cứng, cơ bắp căng cứng gây ra đau đớn, và cơn đau này lại làm tăng thêm căng thẳng, tạo thành một vòng luẩn quẩn. Toàn bộ quá trình này trùng khớp một cách đáng kinh ngạc với nguyên lý can nhiệt phá vỡ sự cân bằng của cơ thể và làm cơ bắp co cứng được nói đến trong Đông y bảo giám. Bây giờ chính là lúc cần cắt đứt vòng luẩn quẩn này.
