Các bạn thân mến, chắc hẳn bạn đã rất hoang mang trước cơn đau kèm theo tiếng “rắc”. Y học hiện đại xem đây là tổn thương cơ hoặc gân cấp tính. Vào khoảnh khắc ấy, điều gì đã thực sự diễn ra bên trong cơ thể bạn? Giống như một sợi dây cao su bị kéo căng quá mức giới hạn sẽ đứt phựt, cơ bắp cũng sẽ bị rách các sợi cơ khi phải chịu lực quá mức đột ngột (đặc biệt là khi co cơ ly tâm, lúc cơ vừa phát lực vừa bị kéo dài) hoặc do chấn thương từ bên ngoài. Trường hợp nhẹ chỉ là vi tổn thương và hồi phục nhanh, nhưng trường hợp nặng thì toàn bộ sợi cơ có thể bị rách.
Quan điểm “cân thuộc can” trong Đông y bảo giám không đơn giản nói về lá gan giải phẫu, mà gắn liền với các khái niệm của y học hiện đại bao gồm tuần hoàn máu, điều hòa của hệ thần kinh tự chủ và phản ứng căng thẳng của cơ thể. Việc can tàng trữ và điều tiết máu liên quan trực tiếp đến chức năng của hệ mạch máu trong việc cung cấp oxy, dưỡng chất cần thiết cho cơ bắp và đào thải chất cặn bã. Can khí điều hòa đồng nghĩa với việc hệ thần kinh tự chủ ở trạng thái cân bằng, tuần hoàn máu thông suốt và sự co giãn của cơ bắp diễn ra hài hòa.
Nếu căng thẳng mạn tính hoặc làm việc quá sức khiến thần kinh giao cảm trong hệ thần kinh tự chủ bị hưng phấn quá mức thì sao? Cơ bắp sẽ liên tục rơi vào trạng thái căng cứng, mạch máu co lại làm giảm cung cấp máu. Khi oxy và dưỡng chất không được cung cấp đầy đủ còn chất thải lại tích tụ, sợi cơ sẽ ngày càng xơ cứng và suy yếu. Cơ bắp yếu ớt này có thể dễ dàng bị rách cùng tiếng “rắc” ngay cả trước một tải trọng nhỏ mà ngày thường không thành vấn đề. Ngoài ra, sự gia tăng mạn tính của hormone căng thẳng cortisol sẽ cản trở tái tạo mô và làm trầm trọng thêm phản ứng viêm, khiến quá trình hồi phục diễn ra chậm chạp.
Chứng đau cơ thông thường do co thắt cơ và rách cơ có những triệu chứng rất khác nhau. Đau cơ thông thường biểu hiện bằng cảm giác đau âm ỉ, mỏi nhức trên một vùng rộng và cơn đau có thể thuyên giảm khi vận động. Ngược lại, rách cơ thường tập trung cơn đau cấp tính như dao cắt tại một điểm nhất định kèm theo tiếng “rắc”, vùng cơ đó trở nên vô cùng khó vận động, thường kèm theo sưng phù và bầm tím. Đặc biệt, nếu sờ thấy một vết lõm hõm xuống tại vị trí đau, khả năng cao là cơ đã bị rách nghiêm trọng.
Cơ bắp trong cơ thể chúng ta không đơn thuần là công cụ vận động. Các cấu trúc phức tạp như dây thần kinh, mạch máu, dây chằng và mạc cơ bao bọc quanh cơ liên kết hữu cơ với nhau để tạo nên sự phối hợp hoàn hảo. Trí tuệ của quan niệm về can khi kết hợp với các khái niệm y học hiện đại như tuần hoàn máu, điều hòa hệ thần kinh tự chủ và kiểm soát viêm chính là yếu tố then chốt quyết định sức khỏe cơ bắp. Do đó, cơn đau cấp tính không chỉ là vấn đề riêng của vị trí bị thương, mà có thể là dấu hiệu cho thấy sự cân bằng toàn thân đã bị phá vỡ, nhắc nhở chúng ta phải lắng nghe tiếng nói của cơ thể mình.
