Khái niệm 'phong thấp hàn' và 'thận hư' trong Đông y bảo giám tương đồng một cách đáng kinh ngạc với các cơ chế phức tạp của bệnh viêm khớp dạng thấp được y học hiện đại làm sáng tỏ. Y học hiện đại phân loại viêm khớp dạng thấp là một bệnh tự miễn, tức bệnh viêm mạn tính phát sinh khi hệ thống miễn dịch vốn có nhiệm vụ bảo vệ cơ thể lại quay sang tấn công chính các khớp của mình. Tình trạng này đau lòng giống như quân mình lại đi tấn công quân mình.
Bệnh có đặc trưng là khởi phát chủ yếu ở các khớp nhỏ như ngón tay, ngón chân và biểu hiện đối xứng ở cả hai bên, có thể nghi ngờ nhiều khi hiện tượng cứng khớp buổi sáng kéo dài từ một giờ trở lên. Nếu phản ứng miễn dịch này tiếp diễn, màng hoạt dịch bao bọc quanh khớp sẽ bị viêm và dày lên, cuối cùng làm tổn thương sụn khớp và xương, dẫn đến biến dạng khớp và rối loạn chức năng. Càng để lâu cơn đau càng tăng lên, thậm chí có thể ảnh hưởng đến các cơ quan ngoài khớp như phổi, tim, mạch máu, vì vậy cần phải hiểu đây là một bệnh lý toàn thân.
Vậy tại sao hệ thống miễn dịch lại tấn công khớp của chính mình? Dù nguyên nhân chính xác vẫn chưa được làm rõ, nhưng bệnh được xem là sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố di truyền và môi trường. Ví dụ, một người mang kiểu gen nhất định như HLA-DR4 khi tiếp xúc với các yếu tố kích hoạt từ môi trường như hút thuốc lá, nhiễm trùng vi khuẩn hoặc virus nhất định, căng thẳng quá mức có thể khiến hệ miễn dịch bắt đầu hoạt động sai lệch. Về mặt thần kinh học, căng thẳng mạn tính kích hoạt liên tục trục hạ đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận, làm rối loạn sự tiết hormone căng thẳng như cortisol, từ đó phá vỡ sự cân bằng của hệ miễn dịch và thúc đẩy phản ứng viêm. Mối liên hệ giữa sức khỏe đường ruột và hệ miễn dịch cũng đang được chú ý. Ngày càng có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng loạn khuẩn đường ruột có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, kích hoạt hoặc làm trầm trọng thêm phản ứng tự miễn.
Khái niệm thận hư trong Đông y bảo giám có thể liên hệ với tình trạng suy giảm chức năng cơ thể do lão hóa hoặc mệt mỏi mạn tính làm suy giảm sinh lực nói chung trong y học hiện đại. Khi năng lượng thể chất suy giảm và khả năng miễn dịch suy yếu, cơ thể có thể phản ứng quá mẫn ngay cả với các kích thích nhỏ từ bên ngoài, hoặc tạo ra môi trường thuận lợi cho bệnh tự miễn khởi phát do hệ miễn dịch không hoạt động bình thường. Có thể xem phong thấp hàn là cách diễn đạt mang tính ẩn dụ về các triệu chứng bệnh lý gây viêm, phù nề khớp và đau nhức. Nói cách khác, cả Đông y bảo giám và y học hiện đại đều gửi gắm thông điệp rằng sự cân bằng của cơ thể, môi trường bên trong cũng như khả năng đáp ứng với các kích thích bên ngoài là vô cùng quan trọng.
