Viêm cân gan chân là bệnh lý thường gặp khi dải xơ dày ở lòng bàn chân, tức mạc gan bàn chân, liên tục xuất hiện các vi tổn thương và phản ứng viêm. Tuy nhiên, cơn đau này không chỉ đơn thuần là phản ứng viêm khu trú tại lòng bàn chân. Cơ thể chúng ta là một khối thống nhất tinh vi, vì vậy một bất ổn nhỏ ở lòng bàn chân cũng liên quan mật thiết đến sự cân bằng của toàn thân.
Trước hết, mạc gan bàn chân giữ vai trò giảm chấn khi đi lại và duy trì độ cong của vòm bàn chân. Dù vậy, thói quen vận động quá mức, đi giày không phù hợp, thừa cân, các dị tật cấu trúc như bàn chân bẹt hay bàn chân vòm cao, cùng với tình trạng căng cứng cơ bắp chân sẽ cùng tác động, tạo áp lực liên tục lên mạc gan bàn chân và gây ra các vết rách vi mô. Đáng ngại hơn, phản ứng viêm nếu không được chữa lành đúng cách sẽ chuyển biến thành phản ứng viêm mạn tính. Cơn đau nhức nhối vào buổi sáng xuất hiện do mạc gan bàn chân bị co ngắn suốt đêm bỗng nhiên bị kéo căng đột ngột ngay khi bạn đặt bước chân đầu tiên, phản ánh độ đàn hồi của mạc đã suy giảm và các tổn thương vi mô chưa kịp phục hồi.
Ở khía cạnh sâu hơn, y học hiện đại còn xem xét đồng thời cả yếu tố thần kinh học và nội tiết học. Đau mạn tính không chỉ khu trú ở vị trí tổn thương mà còn có thể làm biến đổi phương thức xử lý cảm giác đau tại não bộ và tủy sống. Hiện tượng này gọi là nhạy cảm hóa hệ thần kinh trung ương, khi ngưỡng chịu đau bị hạ thấp khiến bạn cảm thấy đau nhiều hơn thực tế, hoặc dễ thấy đau nhức trước những kích thích rất nhỏ. Nghĩa là dù tổn thương thực thể đã giảm, não bộ vẫn có thể tiếp tục ghi nhớ cơn đau và phản ứng quá mẫn. Thêm vào đó, cortisol tiết ra trong trạng thái căng thẳng có thể tác động đến phản ứng viêm mạn tính, làm chậm quá trình phục hồi mô. Các bệnh chuyển hóa như bệnh đái tháo đường cản trở lưu thông máu và gây tổn thương thần kinh, trở thành yếu tố cản trở sự hồi phục của viêm cân gan chân và khiến cơn đau thêm trầm trọng.
Xét theo góc độ cơ sinh học, chúng ta không thể chỉ quan sát riêng bàn chân mà cần đánh giá toàn bộ chuỗi động lực từ cổ chân, khớp gối, khớp háng cho đến thắt lưng. Tình trạng căng cơ bắp chân sẽ tăng thêm tải trọng lên mạc gan bàn chân, hoặc khớp háng mất đối xứng có thể làm thay đổi dáng đi và tạo áp lực bất thường lên bàn chân. Vì bàn chân là bệ đỡ của cơ thể, các sai lệch về cấu trúc và rối loạn chức năng tại đây sẽ lan dần lên trên, gây mất cân bằng toàn thân và tác động ngược lại tạo nên cơn đau lòng bàn chân. Do đó, thay vì chỉ tập trung điều trị vị trí đau, việc khôi phục sự cân bằng tổng thể chính là chìa khóa để chấm dứt cơn đau kéo dài.
