Nếu Đông y bảo giám chú trọng vào sự tắc nghẽn khí huyết của cơ thể, thì y học hiện đại giải thích nguyên nhân gây tê bì cánh tay và mất cảm giác đầu ngón tay là do hội chứng lối thoát ngực (Thoracic Outlet Syndrome, TOS). Lối thoát ngực là khoang hẹp nằm dưới cổ, phía trên xương sườn thứ nhất và sau xương đòn, nơi các dây thần kinh, động mạch và tĩnh mạch quan trọng đi qua để tới cánh tay. Khi khoang hẹp này bị chèn ép vì bất kỳ lý do gì, nó sẽ gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, giống như ống nước bị gập khúc khiến nước khó chảy qua. 💦
Hội chứng lối thoát ngực có thể chia thành ba dạng chính.
Thứ nhất, hội chứng lối thoát ngực thể thần kinh (Neurogenic TOS) là dạng phổ biến nhất. Đây là trường hợp đám rối thần kinh cánh tay (Brachial Plexus), chịu trách nhiệm về cảm giác và chức năng vận động của cánh tay và bàn tay, bị chèn ép. Dây thần kinh thường bị ép giữa cơ bậc thang ở cổ, xương sườn thứ nhất và xương đòn. Trường hợp này có thể xuất hiện triệu chứng tê bì, châm chích, giảm cảm giác ở cánh tay và bàn tay, thậm chí yếu cơ khi trở nặng. Đặc biệt, cảm giác tê có thể lan từ ngón út sang ngón cái, kèm theo đau vùng cổ và đau vai.
Thứ hai, hội chứng lối thoát ngực thể động mạch (Arterial TOS) là khi động mạch dưới đòn cung cấp máu cho cánh tay bị chèn ép, có thể dẫn đến các triệu chứng như cánh tay và bàn tay lạnh buốt, biến đổi màu da và mạch yếu đi. Dù rất hiếm gặp, nhưng nếu thành mạn tính thì có nguy cơ hình thành phình động mạch hoặc huyết khối.
Thứ ba, hội chứng lối thoát ngực thể tĩnh mạch (Venous TOS) xảy ra khi tĩnh mạch dưới đòn dẫn máu từ cánh tay về tim bị chèn ép, khiến cánh tay sưng phù, da chuyển màu xanh tím và gây đau nhức ê ẩm. Tình trạng này còn thường được gọi là hội chứng Paget-Schroetter, cần hết sức cẩn trọng vì có nguy cơ xuất hiện huyết khối.
Tại sao áp lực này lại xuất hiện? Nó liên quan mật thiết đến thói quen sinh hoạt của người hiện đại. Tư thế khom lưng khi làm việc với máy tính hoặc dùng điện thoại thông minh, tức là tật đầu nhô về phía trước hoặc vai tròn, có thể làm các cơ quanh cổ (đặc biệt là cơ bậc thang) bị căng cứng và co ngắn lại, gây chèn ép thần kinh. Đeo túi nặng một bên vai hoặc các công việc, vận động lặp đi lặp lại ở cánh tay và vai như golf, bóng chày, bơi lội cũng có thể là nguyên nhân. Đôi khi, tình trạng này xuất phát từ bất thường cấu trúc giải phẫu bẩm sinh như xương sườn cổ hoặc do chấn thương.
Hội chứng lối thoát ngực rất dễ bị chẩn đoán nhầm do triệu chứng tương tự như hội chứng ống cổ tay hoặc thoát vị đĩa đệm cổ (bệnh rễ thần kinh cổ). Việc chẩn đoán chính xác và kiểm soát sớm là điều quan trọng hơn cả. Nếu để mặc, bệnh có thể dẫn đến đau mạn tính và tổn thương thần kinh, do đó nếu tình trạng tê bì cánh tay kéo dài dai dẳng, bạn nhất định nên tham vấn chuyên gia. Để các dây thần kinh và mạch máu quý giá của cơ thể được thở một cách thoải mái, từ bây giờ hãy chăm sóc bản thân dịu dàng hơn nhé. 💖
